Jesień zawsze bywa okresem w mojej Kancelarii, który sprzyja chęci uregulowania spraw, które wylądowały na półce spraw odłożonych na później. Dziś, w ramach tych spraw, z którymi możemy zmierzyć się w sądzie, ale nie zawsze czujemy do nich pośpiech, zamierzam omówić zachowek, a konkretnie przypomnieć Państwu kiedy biegnie termin ich przedawnienia. Może się bowiem okazać, że coś, co odkładamy na później, okaże się odłożone na zawsze, z uwagi na fakt, że ustawodawca przewiduje konkretny termin na dochodzenie swoich praw w tych zakresie.
Na początek pragnę zaznaczyć, że roszczenie o zachowek jako roszczenie majątkowe podlega przedawnieniu, które co do długości terminu i początku jego obliczania zostało poddane szczególnemu unormowaniu w art. 1007 § 1 k. c. Termin ten rozpoczyna bieg w chwili ogłoszenia testamentu (a w przypadku gdy spadkodawca pozostawił kilka testamentów – uwzględnia się ogłoszenie tego testamentu, z którego uprawniony wywodzi roszczenie o zachowek) i wynosi 5 lat. W pewnych jednak sytuacjach, np. gdy przez dłuższy czas nie był znany krąg spadkobierców lub nie było wiadomo, komu przysługuje roszczenie o zachowek, stosowanie tego przepisu mogłoby uniemożliwić uprawnionemu uzyskanie zachowku, zanim nabył prawną możliwość jego dochodzenia, dlatego w doktrynie i orzecznictwie proponuje się przeważnie liberalny kierunek wykładni art. 1007, który zmierza do zapobieżenia takiemu zjawisku. Spotyka się on z krytyką części doktryny, w świetle bowiem konkurencyjnego poglądu termin przedawnienia roszczenia o zachowek biegnie zawsze od wskazanego w art. 1007 § 1 momentu czasowego (ogłoszenie testamentu) i nie może być uzależniony od okoliczności subiektywnych, czyli jak to często bywa, w prawie to wszystko zależy.
Gdzie może czekać na nas pułapka? Zazwyczaj początek biegu terminu przedawnienia roszczeń z tytułu zachowku upatrujemy w ogłoszeniu testamentu. Jednak warto wiedzieć, że roszczenie uprawnionego do zachowku kierowane przeciwko dłużnikom odpowiedzialnym subsydiarnie (zapisobierca windykacyjny, obdarowany, fundacja rodzinna, osoba, która otrzymała mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej) przedawnia się na podstawie art. 1007 § 2-4 k.c. z upływem 5 lat od otwarcia spadku (a zatem śmierci spadkodawcy). Należy zauważyć, że termin ten upłynie szybciej od terminu ustanowionego w § 1, ponieważ otwarcie spadku następuje wcześniej niż ogłoszenie testamentu.
Zanim odłożymy nasze sprawy na półkę, zachęcam do zaczerpnięcia solidnej dawki wiedzy, żeby nie spotkało Państwa rozczarowanie jakim bywa informacja o przedawnieniu roszczeń.
Powodzenia!
adwokat Agnieszka JUCHNO-MARCJAN
