Środa 16 czerwca 2021r. 
REKLAMA

Łarpia

Pisownia form gramatycznych nazwy rzeki płynącej w Policach jest nieustabilizowana. Jedni kończą ją w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku podwójnym „i”: „Rewitalizacja polickiej Łarpii”, inni jednym „i”: Wody Łarpi otaczają wyspę”. Kto ma rację?  

Pyta o to także pan Tomasz, który pisze: „Tym razem językowa corrida zagościła w Policach, na rzece Łarpii. No właśnie, może jednak na Łarpi? Czy Łarpia odmienia się jak harpia, rupia? Czy tak jak Ania, bania? Jest to polska nazwa rzeki (niem. Larpe), zatem powinna odmieniać się swojsko. Ja jednak wyczuwam w tej nazwie egzotykę, dziwność, więc odmieniam jak harpię: harpii Łarpii. W mediach pojawią się obie formy: Łarpi i Łarpii. Dobrze byłoby określić, czy forma która dominuje na lokalnych portalach: Łarpi, jest poprawna? 

Pisownia form gramatycznych rzeczowników żeńskich zakończonych w mianowniku na ia jest dość zagmatwana. Po pierwsze ważne jest, po jakich spółgłoskach zakończenie –ia stoi. Jeśli są to spółgłoski wargowe: p, b, f, w, m, to zapewne mamy do czynienia z wyrazami rodzimymi albo w znacznym stopniu przyswojonymi. W dopełniaczu, celowniku i miejscowniku kończą się one na jedno –i: Słupia – Słupi, głębia – głębi, hrabia – hrabi, skrobia – skrobi, Karwia – Karwi, rękojmia – rękojmi, ziemia – ziemi.  

Gdy jednak ia stoi po tych samych spółgłoskach w wyrazach obcych, to ich formy gramatyczne kończą się na -ii: daktyloskopia – daktyloskopii, Kolumbia – Kolumbii, filozofia – filozofii, szałwia – szałwii, anemia – anemii. Trudne? Raczej tak, gdyż na co dzień nie analizujemy budowy wyrazu ani jego pochodzenia i nie zawsze potrafimy określić, czy jest to wyraz obcy, czy już przyswojony.  

Wtedy możemy zastosować kryterium wymowy. Gdy porównamy wymowę dwóch tak samo kończących się wyrazów, na przykład głębia i Kolumbia, to usłyszymy, że w słowie głębia wymawiamy miękkie „b” i samogłoskę „a”, natomiast w słowie Kolumbia między nimi słyszymy jeszcze głoskę „j”: [kolumbja]. Tak też wymawiamy wyrazy obce, których zakończenie –ia stoi po spółgłoskach t, d, r, l, k, g, ch: apatiaapatii, HolandiaHolandii, anomaliaanomalii, demagogiademagogii. We wszystkich zakończeniach słyszymy wymawianiowe „j”.  

Co jednak zrobić, gdy wymowa nie jest kryterium rozstrzygającym, a w dodatku nie mamy pewności, jak jakiś wyraz wymawiamy? Wtedy trzeba zajrzeć do słownika. Nie tylko po to, by rozwiać wątpliwości, lecz także po to, by się na pisownię konkretnego wyrazu napatrzeć i „przez oczy” ją zapamiętać.  

No tak, ale nazwy Łarpia nie ma w żadnym słowniku! To jak rozstrzygnąć jej pisownię? Spróbujmy tak: Łarpia jest nazwą rodzimą, więc na mocy przytoczonej wyżej reguły jej zakończenie w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku ma jedno „i”. Ponadto nazwę Łarpia wymawiamy podobnie jak słowa Słupia, głębia, a nie jak wyrazy daktyloskopia czy fobia z wyraźnym „j” między końcowymi głoskami.  

Te dwa kryteria: rodzimości i wymowy można przyjąć za rozstrzygające pisownię form gramatycznych nazwy Łarpia z jednym „i”: Łarpi. 

 

Ewa Kołodziejek

Komentarze

@ @Wzorem&Jac
2021-04-25 00:06:16
Generalnie czuję się zwolniony z rzeczowej dyskusji z takimi faszystami jak wy.
Jac
2021-04-24 20:46:29
@ Wzorem - zmień dilera albo poszukaj lepszego psychiatry.
Stratos Vasdekis
2021-04-24 17:41:48
„No tak, ale nazwy Łarpia nie ma w żadnym słowniku!” – właściwie jest taki słownik, nawet internetowy, w którym rejestruje się rzeczną nazwę „Łarpia” wraz z jej końcówką w dopełniaczu: -i (jednym [i]). Jest to „Elektroniczny słownik hydronimów Polski” IJP PAN: https://eshp.ijp.pan.pl/search/results/177919 (patrz na samym końcu po prawej stronie w sekcji „Dokumentacja”).
@Wzorem
2021-04-24 08:06:00
Miałeś zły dzień?
Wzorem
2021-04-23 20:05:18
postępowych uniwersytetów zagranicznych (np University of Hull, University of the Arts London i wielu innych), Pani profesorka (profesora?) powinna promować inkluzywne a nie wykluczające zasady używania języka polskiego... w tej chwili bowiem nie trudno o wrażenie że promuje Pani rasistowski model języka który wyklucza znaczną część użytkowników języka polskiego i przyczynia się Pani (mam nadzieję że nieświadomie) w ten sposób do utrwalania supremacji białych mężczyzn.

Dodaj komentarz

HEJT STOP
0 / 500


Tylko teraz -50% na prenumertę eKuriera. KUP TERAZ