wtorek, 22 września 2020.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Dwa, dwu, dwóch

Dwa, dwu, dwóch

Wywietleń: 1390

– Proszę o opinię w sprawie poprawności konstrukcji: rozbiórka dwu garaży. Używam tego sformułowania dlatego, że inne dotyczące tej samej sprawy, tj. rozbiórka dwóch garaży intuicyjnie mi nie pasuje i kojarzy się z osobami, jak w piosence Kabaretu Starszych Panów: pozamieniam na gotówkę obywateli dwóch – pisze pan Edward w e-mailu do poradni językowej Uniwersytetu Szczecińskiego.

Czy słuszne jest różnicowanie form liczebnika dwa w zależności od tego, z jakim rzeczownikiem się łączą? Słuszne, ale tylko wtedy, gdy są to rzeczowniki o różnym rodzaju gramatycznym, a i to nie we wszystkich przypadkach.

Liczebnik dwa ma bowiem cechy szczególne. W mianowniku forma dwa łączy się z rzeczownikami męskimi nieosobowymi i nijakimi: dwa garaże, dwa konie, dwa okna. W połączeniu z rzeczownikami męskoosobowymi przybiera formę dwaj: Dwaj panowie  przyszli albo dwóch: Dwóch panów przyszło. Jeśli określa rzeczownik rodzaju żeńskiego, przybiera formę dwie: dwie dziewczynki, dwie książki.

W dopełniaczu i miejscowniku liczebnik dwa ma tylko jedną postać: dwóch, bez względu na to, czy łączy się z rzeczownikiem męskim osobowym: dwóch mężczyzn, czy męskim nieosobowym: dwóch koni, czy żeńskim: dwóch kobiet, czy nijakim: dwóch okien. W celowniku może mieć postać dwóm albo dwom, bez względu na to, jaki rzeczownik określa: dwóm/dwom mężczyznom, kobietom, koniom, oknom, drzewom. W narzędniku ma formę dwoma w połączeniu ze wszystkimi rzeczownikami: dwoma chłopcami, dwoma psami, dwoma samochodami, a rzeczowniki żeńskie oprócz formy dwoma mogą mieć też formę oboczną: dwiema: dwoma/dwiema dziewczynkami. Która z nich jest lepsza? Gdybym miała uznać którąś z nich za trafniejszą, wybrałabym formę dwiema. W przeciwieństwie do wielorodzajowego dwoma jest wyraźnie żeńska, ponieważ odpowiada żeńskiej formie dwie.

Jak widać, liczebnik dwa obfituje w różnorodne formy gramatyczne. Ale to jeszcze nie koniec niespodzianek! Otóż we wszystkich przypadkach może on także występować w formie dwu. W mianowniku: Przyszło dwu mężczyzn, w dopełniaczu: Nie ma dwu kobiet, w celowniku: Przyglądam się dwu drzewom, w bierniku: Widzę dwu chłopców, w narzędniku: Wszedł z dwu jabłkami w ręce, w miejscowniku: Mówię o swoich dwu miłościach. I choć połączenia te brzmią nieco zaskakująco, bo rzadko dziś używamy formy dwu, to jednak są poprawne. Dla porządku odnotujmy, że liczebnik dwa przybiera również postać liczebnika porządkowego: drugi i liczebnika zbiorowego: dwoje.

Czy zatem pan Edward, łącząc formę dwu z rzeczownikiem garaż, a formę dwóch z rzeczownikiem obywatel, popełnia błąd? Oczywiście nie! Ale już wiemy, że powody, dla których to czyni, mają osobisty charakter.

Ewa Kołodziejek   

Komentarze

Dodaj komentarz

logo hejt stop
Akceptuję regulamin. Link do regulaminu