Tytułowe wyrazy to zaimki, które w tekście mogą pojawiać się na specjalnych prawach ortograficznych. Choć są wyrazami pospolitymi, można je czasem pisać wielką literą. Kiedy? To zależy od typu tekstu i od tego, czy kierujemy go do osoby adresata.
Zgodnie z ogólną zasadą pisowni wyrazy pospolite pisze się małą literą. Norma ortograficzna dopuszcza użycie wielkiej litery ze względów uczuciowych i grzecznościowych, jest to jednak indywidualna decyzja autora tekstu. Wielką literą można zapisać słowa określające osoby, do których się zwracamy, na przykład: Szanowny Panie Dyrektorze, Droga Anno, Kochany Marku. Można wielką literą pisać o osobach, które chcemy wyróżnić ze względów grzecznościowych albo uczuciowych: Proszę przekazać pozdrowienia Szanownej Małżonce; Gorąco dziękujemy Drogiemu Panu Prezesowi.
Wielką literą piszemy również zaimki odnoszące się do adresata albo do osób mu bliskich: Pozdrawiam Ciebie i całą Twoją Rodzinę. Albo: Pozdrów swoją Mamę i złóż Jej ukłony od mojego Ojca. To ważne: zaimki pisane wielką literą muszą się odnosić do innych osób. Nie zapisujemy tak zaimków, które dotyczą nas samych. Nie piszemy więc: Serdecznie zapraszamy Was do Naszej posiadłości, tylko: Zapraszamy Was do naszej posiadłości. Nie piszemy: Twój dom – Naszą pasją tylko: naszą pasją. Na swojej stronie internetowej nie piszemy: Kilka słów o Mnie, tylko: Kilka słów o mnie, a jeszcze lepiej – Kilka słów o sobie, bo o sobie ani o nas nie pisze się wielką literą.
Czy w płomiennym przemówieniu można napisać: To jest Nasz obowiązek? Też nie, bo pisowni Nasz nie uzasadnia nawet najbardziej podniosły ton. Wielka litera w zaimkach jest znakiem uprzejmości i grzeczności, które kierujemy ku innym, nie ku sobie. A czy można – ktoś zapytał – pisać wielką literą zaimki w tekście skierowanym do dzieci i młodzieży? Oczywiście, jeśli tekst jest do nich adresowany: Kochane Dzieci, Droga Młodzieży, dziś jest Wasze święto. Wiek odbiorców nie ma żadnego znaczenia.
Kwestia pisowni zaimków znalazła się też w kampanii „Ojczysty dodaj do ulubionych” na stronie Narodowego Centrum Kultury. Tam o wielkich literach pisze się jeszcze mocniej: „Nigdy – nigdy! – nie piszemy wielką literą zaimków pierwszoosobowych: ja, mnie, mi, mną, mój, my, nas, nam, nami, nasz. Tylko małą literą piszemy również zaimki: się (siebie) i swój, niezależnie od tego, do kogo się one odnoszą. (…) Form: Jego, Jej, Jemu, Ją – czyli zaimków trzecioosobowych pisanych wielką literą – używamy w zasadzie tylko w dwóch wypadkach: 1) gdy odnoszą się do Boga, 2) gdy odnoszą się do osoby zmarłej”. W moim odczuciu w wypadku zaimków trzecioosobowych można jednak uchylić małą furtkę i o osobie szczególnie czcigodnej pisać Jej, Jego. Ale faktycznie, to sytuacja nieczęsta.
A z okazji nadchodzących Świąt Wielkanocnych życzę Wam, Drodzy Czytelnicy, a przy okazji sobie – dni pogodnych, spokojnych i zgodnych.
Ewa Kołodziejek
