Działalność nierejestrowa, czyli kilka słów o tym, kiedy można prowadzić drobną działalność bez rejestracji firmy.
Kto z Państwa wie o tym, że polskie prawo przewiduje możliwość prowadzenia drobnej działalności zarobkowej bez konieczności zakładania firmy? Taką formę aktywności określa się jako działalność nierejestrową (nazywaną również nierejestrowaną lub nieewidencjonowaną). Jest to rozwiązanie skierowane do osób fizycznych, które chcą okazjonalnie lub w niewielkim zakresie sprzedawać towary bądź świadczyć usługi, bez formalnego wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Co istotne, nawet jeśli wykonywane czynności spełniają typowe przesłanki działalności gospodarczej, czyli są prowadzone w sposób zorganizowany, ciągły, zarobkowy i we własnym imieniu, nie będą uznane za działalność gospodarczą, o ile nie zostanie przekroczony ustawowy limit przychodów.
Limit przychodów w działalności nierejestrowej
Od 1 stycznia 2026 r. limit uprawniający do prowadzenia działalności nierejestrowej ustala się w ujęciu kwartalnym. Wynosi on 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przy minimalnym wynagrodzeniu w wysokości 4806 zł oznacza to, że w 2026 roku maksymalny kwartalny przychód z działalności nierejestrowej wynosi 10 813,50 zł. Przekroczenie tej kwoty powoduje zmianę statusu prowadzonej aktywności jako, że od momentu przekroczenia limitu jest ona traktowana jak działalność gospodarcza. W takiej sytuacji osoba prowadząca sprzedaż lub usługi ma 7 dni na zarejestrowanie firmy w CEIDG.
Kiedy można korzystać z działalności nierejestrowej?
Z tej uproszczonej formy zarobkowania można skorzystać pod warunkiem spełnienia dwóch podstawowych przesłanek:
– przychody z działalności nie przekraczają ustawowego limitu kwartalnego,
– w ciągu ostatnich 60 miesięcy (5 lat) dana osoba nie prowadziła działalności gospodarczej.
Co ważne, działalność nierejestrowaną można prowadzić także wtedy, gdy wcześniej prowadzona firma była zawieszona przez cały ten okres z uwagi na to, że zawieszenie traktowane jest jako niewykonywanie działalności.
Jak obliczyć przychód?
Do ustalenia, czy limit przychodów został przekroczony, bierze się pod uwagę przychody należne, czyli wynikające z wystawionych rachunków lub faktur, nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił za towar lub usługę.
Podstawowym narzędziem kontroli przychodów jest uproszczona ewidencja sprzedaży. Warto przy tym pamiętać, że dla celów podatkowych przychód liczy się nieco inaczej. W rozliczeniu podatkowym uwzględnia się wyłącznie kwoty faktycznie otrzymane od klientów oraz wartość świadczeń nieodpłatnych lub rzeczowych. Należności, które nie zostały jeszcze zapłacone, stają się przychodem dopiero w momencie ich otrzymania.
Zalety działalności nierejestrowej
Największą zaletą tej formy aktywności jest ograniczenie formalności administracyjnych. Osoba prowadząca działalność nierejestrową:
– nie musi dokonywać wpisu do CEIDG,
– nie podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne z tytułu działalności gospodarczej,
– nie opłaca zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku,
– nie prowadzi pełnej księgowości – wystarczy prosta ewidencja sprzedaży.
W większości przypadków nie ma również obowiązku rejestracji jako podatnik VAT, ponieważ przychody z takiej działalności nie przekraczają rocznego limitu zwolnienia podmiotowego wynoszącego
240 000 zł. Wyjątkiem są jednak określone rodzaje działalności, które podlegają opodatkowaniu VAT już od pierwszej transakcji.
Obowiązki osoby prowadzącej działalność nierejestrową
Brak konieczności rejestracji firmy nie oznacza całkowitego braku obowiązków. Osoba wykonująca taką działalność powinna w szczególności:
– prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży,
– wykazać osiągnięty dochód w rocznym zeznaniu PIT-36 i opodatkować go według skali podatkowej,
– wystawiać rachunki lub faktury na żądanie klienta,
– respektować przepisy dotyczące ochrony konsumentów.
W przypadku sprzedaży na odległość lub przez Internet należy również przestrzegać prawa do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni oraz realizować obowiązki związane z reklamacjami, zwrotami czy naprawą towaru. Co ciekawe, osoba prowadząca działalność nierejestrową nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu prawa cywilnego. W praktyce oznacza to, że umowy dotyczące świadczenia usług mają charakter umów zlecenia, a zleceniodawca jest zobowiązany do odprowadzania odpowiednich składek do ZUS.
Kto może prowadzić działalność nierejestrową i kiedy konieczna jest rejestracja firmy
Z tej formy działalności mogą korzystać wyłącznie osoby fizyczne. Nie jest ona dostępna dla spółek ani innych podmiotów gospodarczych.
Istnieją sytuacje, w których nawet niewielka skala działalności nie zwalnia z obowiązku jej zarejestrowania. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy planowana działalność:
– wymaga koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej,
– została wprost uznana w przepisach za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców.
W takich przypadkach rozpoczęcie działalności bez wcześniejszej rejestracji nie jest dopuszczalne.
Działalność nierejestrowana może być ciekawą alternatywą dla zakładania firmy od samego początku jej istnienia, warto się tej opcji przyjrzeć nieco bliżej.
adwokat Agnieszka JUCHNO-MARCJAN
