sobota, 23 czerwca 2018.
Strona główna > Wiadomości > W poszukiwaniu pruskich dokumentów twierdzy

W poszukiwaniu pruskich dokumentów twierdzy

W poszukiwaniu pruskich dokumentów twierdzy
Data publikacji: 2015-12-06 15:08
Ostatnia aktualizacja: 2017-08-09 23:30
Wywietleń: 1668 45533
Pasjonaci historii ze Świnoujścia mają stare plany Twierdzy Portowej. Pochodzą one z czasów budowy pruskich fortyfikacji. Unikalne dokumenty i szkice nie trafiłyby na wyspę Wolin, gdyby nie wytrwałe poszukiwania i pomoc sponsorska Polskiego LNG odpowiedzialnego za budowę pobliskiego gazoportu.

- Może to niektórych zaskoczy, ale w Forcie Gerharda jednym z priorytetów podczas przebudowy fortu w XIX wieku były… nowe toalety - opowiada Piotr Piwowarczyk, gospodarz Fortu Gerharda i dyrektor Muzeum Obrony Wybrzeża - Twierdza Portowa przypominała prawdziwy średniowieczny zamek, a tzw. kaponiery posadowiono na kilkuset dębowych palach.

Dotarcie do tych i innych informacji nie było łatwe. Ponad 10 lat temu świnoujski samorząd skorzystał z unijnej dotacji i zlecił tzw. kwerendę. Chodzi o poszukiwanie materiałów zwianych z historią świnoujskiej twierdzy. Mieściły się one w europejskich archiwach więc zadanie wymagało czasu i zaangażowania. Plany miały pomóc w rewaloryzacji fortyfikacji. Ideą było także poznanie historii miasta. Kwerendę częściowo wykonano. Zamówiono także kilka przykładowych planów. Niestety, zabrakło zarówno pieniędzy, jak i woli, żeby projekt dokończyć.

- Kwerenda była zatem dość pobieżna - tłumaczy Dariusz Krzywda, przewodnik z Fortu Gerharda. - Była tylko dodatkiem do projektu, w ramach którego zrealizowano oznakowanie naszych fortyfikacji i utworzono szlak forteczny.

Ponad rok temu Muzeum Obrony Wybrzeża mieszczące się w Forcie Gerharda postanowiło kwerendę kontynuować i pozyskać dodatkowe źródła archiwalne niezbędne do rewaloryzacji Fortu Gerharda. Muzealnicy nie ukrywają, że decyzje podjęto, gdy mecenasem muzeum został sąsiad zza płotu; spółka Polskie LNG, odpowiedzialna za budowę gazoportu. Firma zgodziła się pomóc.

- Jednym z planowanych przedsięwzięć było dokończenie kwerend archiwalnych i wykonanie kopi wszystkie odnalezionych planów, szkiców i dokumentów związanych z historią Świnoujścia - opowiadają pasjonaci historii ze Świnoujścia. - Kopie pierwszych planów, które przed kilkoma dniami dotarły do Świnoujścia przerosły nasze najśmielsze oczekiwania.

Większość pozyskanych planów pochodzi z lat 50. XIX wieku. Jak podają opiekunowie fortyfikacji 90 procent z nich nigdy nie była publikowana, a nawet kopiowana. A co można zobaczyć na tych planach?

- Na wielkich płachtach starego kartonu wprawna ręka wojskowego kartografa uwieczniła najważniejsze dzieła obronne dziewiętnastowiecznej Twierdzy Świnoujście. Cześć planów to projekty, a cześć inwentaryzacja przedsięwzięć już zrealizowanych - wyjaśnia Marcin Ossowski, pasjonat historii z Podziemnego Miasta.

Na planie z 1875 roku widać rozbudowaną sieć kolei wąskotorowych, którą dostarczano pociski pod same stanowiska. Co ciekawe kolejka wjeżdżała do środka jednego z magazynów. Na innym planie dokładnie wskazano, że miało się w nim znajdować 1000 pocisków kalibru 15 cm i 250 kalibru 21 cm. Podczas przebudowy świnoujskiego fortu w latach 70. XIX wieku prusacy postanowili fort wyposażyć w dodatkowe toalety z kilkunastoma oczkami klozetowymi. Zamiast sześciu na forcie miało ich być aż 24.

- Warto przypomnieć, że jednym z pierwszym z historyków, który prowadził badania dotyczące historii naszej twierdzy była dr Alicja Bitrz-Kuranowska. Było to ponad 30 lat temu. Chcemy kontynuować kwerendę w archiwach w Polsce, Niemczech i Szwecji. Już teraz śmiało można powiedzieć, że na podstawie tych dokumentów niektóre fragmenty naszej wyspiarskiej historii będzie trzeba pisać na nowo - dodają fortowcy. ©℗

Bartosz TURLEJSKI

Na zdjęciu 1: Nieodżałowany Fort nr 1. Obiekt został zburzony przez port w 1974 roku. Dziś w tym miejscu zlokalizowane są betonowe place, na których składowanych jest węgiel.

Na zdjęciu 2: Twierdza po obu stronach Świny. Większość pozyskanych planów pochodzi z lat 50. XIX wieku. Jak podają opiekunowie fortyfikacji 90 procent z nich nigdy nie była publikowana, a nawet kopiowana.

W poszukiwaniu pruskich dokumentów twierdzy

Komentarze

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu
Pogoda
16
na godz. 12:00
Zobacz prognozę na trzy dni

Przez granice

Dodatek specjalny do „Kuriera Szczecińskiego”
Przez granice
CZYTAJ WIĘCEJ

Über die Grenzen

Sonderbeilage der Zeitung „Kurier Szczeciński”
Uber die grenzen
LESEN SIE MEHR

Filmy

Strefa kibicowała naszym
Odsłonięcie pomnika Lecha Kaczyńskiego
Finalistki Gryfii na plenerze cz.2
Poprzedni Następny

Nekrologi

W Kurierze Szczecińskim
Kup najnowsze lub archiwalne wydanie Kuriera Szczecińskiego w wersji elektronicznej.
Przejdź do sklepu
Zamieść ogłoszenie w Kurierze Szczecińskim oraz w wersji elektronicznej.
Daj Ogłoszenie
Cyfrowy