Na terenie poligonu wojskowego Altengrabow w Niemczech w Saksonii-Anhalt naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie odnaleźli zaginiony cmentarz jeniecki Stalagu XI A. Spoczywa na nim 119 polskich jeńców z kampanii wrześniowej 1939 r. oraz powstańców warszawskich, zmarłych w latach 1939-1945.
Pierwszymi jeńcami obozu byli polscy żołnierze i internowani cywile, którzy przybyli do obozu już we wrześniu 1939 roku. W październiku 1944 roku do Stalagu trafili powstańcy warszawscy, w tym ranni i chorzy ze szpitali powstańczych. W latach 1940-1945 w obozie osadzano także Belgów, Holendrów, Francuzów, Jugosłowian, Brytyjczyków, Amerykanów, Włochów oraz jeńców sowieckich.
Zmarli byli chowani na przyobozowym cmentarzu jenieckim (Standortfriedhof), z wyjątkiem jeńców sowieckich, których grzebano na dwóch osobnych cmentarzach. Od 1944 roku część zmarłych jeńców włoskich chowano na terenie tzw. Westfriedhof. Stalag XI A został wyzwolony przez wojska amerykańskie 3 maja 1945 r.
W latach 1947-1950 z terenu cmentarza ekshumowano żołnierzy francuskich, amerykańskich, brytyjskich, holenderskich, belgijskich oraz jeńców sowieckich. W 1994 roku na Westfriedhof odnaleziono szczątki żołnierzy włoskich, które następnie przeniesiono do Włoch. Na terenie Standortfriedhof pozostały groby jeńców polskich, jugosłowiańskich oraz części jeńców włoskich.
Po zakończeniu II wojny światowej teren obozu jenieckiego – Stalagu XI A Altengrabow – był wykorzystywany jako radziecki poligon wojskowy aż do 1994 roku. Po wycofaniu wojsk radzieckich ślady cmentarza jenieckiego nie były już widoczne, a jego położenie pozostawało nieznane. Cmentarz uznawano za zniszczony lub zaginiony. Próba jego odnalezienia, podjęta w 2006 roku z inicjatywy lokalnych historyków, zakończyła się niepowodzeniem.
Tym razem się udało. Prace poszukiwawcze zostały przeprowadzone przez genetyków PUM razem z polskim resortem kultury, we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Sportu Saksonii-Anhalt oraz w porozumieniu z komendantem poligonu wojskowego.
Teraz planowane jest przeprowadzenie ekshumacji oraz zapewnienie żołnierzom godnego pochówku. ©℗
(as)
