Owady są dla kręgowców ważne nie tylko jako źródło pożywienia. Szympansy używają ich do opatrywania ran, czaple jako przynęty, a niektóre ptaki i gady wykorzystują kopce termitów jako inkubatory dla swoich jaj – informuje „Nature Reviews Biodiversity”.
Międzynarodowy zespół naukowców zebrał wyniki setek badań prowadzonych przez dziesięciolecia, aby pokazać, jak wiele różnych funkcji owady pełnią w życiu kręgowców.
„Owady nazywa się stworzeniami, które rządzą światem. Często podkreśla się ich znaczenie jako zapylaczy, destruentów (organizmów rozkładających materię – przyp. PAP) czy źródła pokarmu zwierząt owadożernych, ale zapominamy o wszystkich innych rzeczach, które robią dla nas i dla innych gatunków” – powiedziała współautorka pracy dr Eliza Grames z Binghamton University (USA).
Jednym z bardziej niezwykłych przykładów są szympansy, które przykładają owady do otwartych ran. Zaobserwowano, że opatrują w ten sposób nie tylko siebie, ale i inne osobniki. Z kolei niektóre czaple wykorzystują owady jako przynętę podczas polowania na ryby.
Jeszcze ciekawszą relację z owadami rozwinęły leniwce. Ich gęsta sierść zatrzymuje wilgoć i tworzy środowisko, w którym mogą rozwijać się glony. To właśnie one nadają futru tych zwierząt zielonkawy odcień. Między włosami schronienie znajdują także ćmy, które jednocześnie zwiększają ilość składników odżywczych dostępnych dla glonów i w ten sposób pobudzają ich wzrost. Leniwce podczas pielęgnacji futra zjadają te glony, zyskując dodatkowe źródło energii.
Owady mogą także zapewniać schronienie. Niektóre ptaki i gady składają jaja w kopcach termitów, ponieważ panują tam stosunkowo stabilne temperatury i wilgotność. Część pustynnych żab zamieszkuje z kolei gniazda mrówek, korzystając z ich wilgotnego mikroklimatu.
Ptaki wykorzystują pajęczą i owadzią przędzę do budowania gniazd. Czasem zakładają je również w pobliżu kolonii os lub innych owadów żądlących, co zapewnia dodatkową ochronę przed drapieżnikami.
Ponad 200 gatunków ptaków stosuje też tzw. mrówkowanie. Jest to naturalne zachowanie higieniczne polegające na wcieraniu mrówek w pióra, np. poprzez tarzanie się wśród nich. Naukowcy przypuszczają, że pomaga to w pielęgnacji upierzenia lub ograniczaniu liczby pasożytów.
Na tym rola owadów się nie kończy. Wiele kręgowców uzależnia od nich swój termin rozmnażania. Niektóre gatunki dopasowują sezon lęgowy do okresów, w których owadów jest szczególnie dużo, po to, by zapewnić potomstwu odpowiednią ilość pożywienia.
Jak podkreślili autorzy publikacji, znaczenie owadów nie ogranicza się jednak do współczesnych ekosystemów. Żyły one już w gniazdach dinozaurów i prawdopodobnie usuwały z nich szczątki organiczne. Podobną funkcję pełnią dziś w niektórych gniazdach sów i zimorodków.
Szacuje się, że obecnie na świecie jest od 14 do 30 mln gatunków owadów. Są one bezpośrednim pokarmem dla bardzo różnych zwierząt: od kolibrów po niedźwiedzie grizzly, a ponadto wytwarzają substancje zjadane przez kręgowce, m.in. spadź, miód i wosk. Pośrednio zaś – poprzez zapylanie roślin – przyczyniają się do wykarmiania wielu innych organizmów.
Zdaniem naukowców problem polega na tym, że mówiąc o skutkach spadku liczebności owadów dla kręgowców, zwykle zwraca się uwagę głównie na utratę źródła pożywienia. Tymczasem ich znikanie może oznaczać również utratę schronień, materiałów do budowy gniazd czy ochrony przed drapieżnikami.
Autorzy pracy wskazali, że jest to coraz poważniejsza kwestia, ponieważ w ostatnich dekadach liczebność wielu populacji wyraźnie się zmniejsza. Według niektórych analiz spadek ten może wynosić ok. 1-2 proc. rocznie.
– Gdy przeliczymy to na kilka dekad, mówimy o ogromnej zmianie w ekosystemach – powiedziała dr Grames.
Jeśli chcemy chronić kręgowce, musimy myśleć także o ochronie owadów, a robimy to zdecydowanie zbyt rzadko – dodał współautor publikacji dr Chris Elphick z University of Connecticut. (PAP)
