Zajęcie rachunku bankowego przez komornika to sytuacja, która potrafi sparaliżować codzienne życie. Naturalną reakcją jest chęć szybkiego odzyskania dostępu do swoich środków, a jednym z pomysłów bywa złożenie wniosku o odblokowanie konta. Choć intuicyjne, w praktyce takie działanie rzadko przynosi efekt – chyba że zachodzą szczególne okoliczności przewidziane prawem, np. gdy chodzi o konto rodzinne lub socjalne albo środki wyłączone spod egzekucji.
Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego i w interesie wierzyciela, dlatego zwykłe prośby o „litość” najczęściej nie działają. W tym artykule wyjaśniam, jak działa blokada konta, kiedy wniosek o odblokowanie ma sens, a także jakie są realne możliwości obrony przed egzekucją – zwłaszcza jeśli dłużnik nie wiedział o wcześniejszym postępowaniu sądowym.
Jak dochodzi do zablokowania konta przez komornika?
Egzekucja z konta bankowego jest dokładnie uregulowana w Kodeksie postępowania cywilnego (KPC). Zaczyna się od wierzyciela – może to być bank, firma windykacyjna lub osoba prywatna – który posiada tytuł wykonawczy, najczęściej prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności. Z takim dokumentem wierzyciel zgłasza się do komornika z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.
Komornik, działając na podstawie tytułu wykonawczego, może prowadzić egzekucję z różnych składników majątku dłużnika, w tym z rachunków bankowych. Wysyła do banku zawiadomienie o zajęciu środków. Od momentu otrzymania takiego zawiadomienia, bank blokuje środki – zarówno te już znajdujące się na koncie, jak i wpływające w przyszłości – do wysokości egzekwowanej należności, odsetek i kosztów egzekucyjnych.
Bank nie bada zasadności zajęcia – wykonuje polecenie komornika. Istnieje ustawowa kwota wolna od zajęcia (obecnie 75% minimalnego wynagrodzenia), która co miesiąc chroni część pieniędzy, ale nadwyżka powyżej tej kwoty trafia do komornika.
Wniosek o odblokowanie konta – kiedy ma sens?
Wielu dłużników myśli, że wystarczy napisać do komornika prośbę o odblokowanie konta, powołując się np. na trudną sytuację życiową. Niestety – skuteczność takiego działania jest minimalna. Komornik działa zgodnie z prawem i wnioskiem wierzyciela, a nie według własnego uznania.
Wniosek może przynieść efekt tylko w określonych sytuacjach, gdy zajęcie narusza przepisy prawa. Najważniejsze przypadki to:
1. środki wyłączone spod egzekucji – np. świadczenia rodzinne, alimenty, zasiłki dla opiekunów, 800+, dodatki pielęgnacyjne. Jeśli takie pieniądze znalazły się na zajętym koncie, można wnioskować o ich zwolnienie.
2. Konto rodzinne/socjalne – specjalny rachunek przeznaczony do gromadzenia środków chronionych przed egzekucją.
3. Spłata całego zadłużenia – naturalna podstawa do odblokowania konta.
W innych sytuacjach składanie wniosku opartego tylko na prośbie to strata czasu.
Konto rodzinne (socjalne) – jak działa ochrona?
Konto rodzinne lub socjalne to rachunek, na który wpływają wyłącznie środki wyłączone spod egzekucji (alimenty, świadczenia socjalne, 800+ itp.). Podstawę prawną stanowi m.in. art. 833 § 6 KPC.
Bank, na wniosek właściciela, oznacza takie konto w systemie. Jeśli komornik wyśle zawiadomienie o zajęciu, środki na takim rachunku nie powinny być blokowane. Jeśli mimo to doszło do omyłkowej blokady, dłużnik może złożyć wniosek o natychmiastowe odblokowanie, dołączając dokumenty potwierdzające charakter wpływów. Taki wniosek ma wysokie szanse powodzenia.
Skuteczność wniosku o odblokowanie konta – czego się spodziewać?
Realne oczekiwania wobec wniosku o odblokowanie konta są niskie, jeśli nie opiera się on na przepisach prawa nakazujących zwolnienie środków. Prośby o pomoc z powodu trudnej sytuacji życiowej czy konieczności opłacenia rachunków nie są dla komornika podstawą do działania ponad ustawową kwotę wolną.
Największe szanse mają wnioski dotyczące środków wyłączonych spod egzekucji, zwłaszcza na kontach oznaczonych jako rodzinne/socjalne.
Gdy wniosek nie działa – inne możliwości
Jeśli wniosek nie przynosi efektu, nie oznacza to braku wyjścia. Istnieje skuteczna ścieżka obrony na etapie egzekucji, zwłaszcza gdy dłużnik nie wiedział o postępowaniu sądowym.
Często problemem są wadliwe doręczenia pism sądowych – dokumenty trafiają na nieaktualny adres lub do osoby, która nie przekazuje ich dłużnikowi. W takich sytuacjach orzeczenie sądu staje się prawomocne, a komornik blokuje konto – mimo że dłużnik nie miał świadomości sprawy.
Umorzenie egzekucji i odzyskanie pieniędzy – jak to zrobić?
Odkrycie wadliwego doręczenia otwiera możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Możliwe jest nie tylko umorzenie egzekucji, ale też odzyskanie pieniędzy pobranych przez komornika.
W praktyce wymaga to kroków prawnych: wniosku do sądu o prawidłowe doręczenie orzeczenia, wniesienia sprzeciwu lub innego środka zaskarżenia, oraz wniosku o zawieszenie egzekucji. W takich przypadkach pomoc prawnika jest niemal niezbędna, aby skutecznie odzyskać środki i zakończyć problem z komornikiem.
prawnik Joanna ŚWIĄTEK-WOJNAROWSKA
