W 2026 roku podatnicy nadal skorzystają z podwyższonych kwot wolnych od podatku od spadków i darowizn, które obowiązują od 1 lipca 2023 r. Dzięki temu znacznie łatwiej uniknąć daniny – szczególnie w przypadku przekazania majątku w rodzinie. Dodatkowo od stycznia 2026 r. wejdą w życie przepisy umożliwiające przywrócenie sześciomiesięcznego terminu na zgłoszenie darowizny w sytuacjach niezawinionych przez podatnika.
Wyższe kwoty wolne – mniej podatku
W 2026 r. opodatkowaniu podlegać będzie nabycie od jednej osoby rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:
* 36 120 zł – w I grupie podatkowej (wcześniej 10 434 zł),
* 27 090 zł – w II grupie podatkowej (wcześniej 7 878 zł),
* 5 733 zł – w III grupie podatkowej (wcześniej 5 308 zł).
Podwyższone limity wprowadzono nowelizacją z 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1059) i są to największe zmiany w tym podatku od wielu lat.
O przynależności do grupy podatkowej decyduje stopień pokrewieństwa.
Do I grupy należą m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, zięć, synowa oraz teściowie.
II grupa obejmuje dalszych krewnych, np. dzieci rodzeństwa czy rodzeństwo rodziców.
III grupa to osoby niespokrewnione.
Darowizny trzeba sumować – ale tylko od jednej osoby
Przy ustalaniu, czy limit został przekroczony, należy zsumować wartość darowizn otrzymanych od tej samej osoby w roku bieżącym oraz w ciągu pięciu poprzednich lat.
Oznacza to, że osoba otrzymująca darowiznę w 2026 r. musi uwzględnić wszystkie świadczenia od tego samego darczyńcy z lat 2021-2025.
Nie sumuje się wpłat od wielu osób
Istotne jest, że nie sumuje się darowizn otrzymanych od różnych darczyńców, nawet jeśli należą do tej samej grupy podatkowej. Oznacza to, że np. zbiórki internetowe nie są automatycznie opodatkowane.
Skala podatkowa – ile wynosi podatek?
Wysokość podatku ustala się według skali określonej w ustawie o podatku od spadków i darowizn oraz w rozporządzeniu ministra finansów z 28 czerwca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1226).
Dla I grupy podatkowej stawki wynoszą od 3 do 7 proc. nadwyżki ponad kwotę wolną.
W II grupie – od 7 do 12 proc.
W III grupie – od 12 do 20 proc.
Im dalsze pokrewieństwo (lub jego brak), tym wyższe obciążenie podatkowe.
Pełne zwolnienie dla najbliższych
Najbliższa rodzina – tzw. zerowa grupa podatkowa – może całkowicie uniknąć podatku, bez względu na wysokość darowizny. Dotyczy to małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, rodzeństwa, pasierba, ojczyma i macochy.
Warunki są dwa:
1. Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy (formularz SD-Z2),
2. Udokumentowanie przekazania pieniędzy przelewem lub przekazem pocztowym – gotówka nie daje prawa do zwolnienia.
Przykładowo, osoba, która otrzyma od babci 70 tys. zł przelewem i zgłosi darowiznę w terminie, nie zapłaci podatku, mimo że kwota przekracza limit dla I grupy.
Nowość od stycznia 2026 r. – możliwość przywrócenia terminu
Od 7 stycznia 2026 r. zacznie obowiązywać nowelizacja ustawy z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1854), która umożliwi przywrócenie sześciomiesięcznego terminu na zgłoszenie darowizny lub spadku, jeśli jego przekroczenie nastąpiło bez winy podatnika.
Wniosek o przywrócenie terminu trzeba będzie złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie składając formularz SD-Z2 i uprawdopodobniając brak winy, np. w razie ciężkiej choroby.
Dotychczas niedotrzymanie terminu – nawet z przyczyn losowych – skutkowało utratą prawa do pełnego zwolnienia i koniecznością zapłaty podatku na zasadach ogólnych.
Rok 2026 przynosi podatnikom stabilizację korzystnych zasad w podatku od spadków i darowizn. Wyższe limity pozwalają bezpiecznie przekazywać majątek w rodzinie, a nowe przepisy o przywróceniu terminu dają dodatkową ochronę w sytuacjach losowych. Kluczowe pozostaje jednak pilnowanie limitów, dokumentowanie darowizn oraz dochowanie formalności wobec urzędu skarbowego.
prawnik Joanna ŚWIĄTEK-WOJNAROWSKA
