Maciej Berek złożył w środę podczas uroczystości w Sejmie ślubowanie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z formułą, że robi to „wobec prezydenta”. Prezes TK nie dopuścił go do orzekania. Według prezydenta Berek nie jest sędzią TK. Spór o Trybunał wkroczył w kolejny etap.
Z powodu sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym prezydent Karol Nawrocki odwołał wizytę w Słowenii.
Premier Donald Tusk powtórzył w środę, że sędziowie TK zostali wybrani zgodnie z prawem, a prezydent Karol Nawrocki, odmawiając przyjęcia ślubowania m.in. od Berka, abdykuje z obowiązków nałożonych na niego w konstytucji. Tusk zapowiedział, że rząd będzie przywracał ład prawny „dostępnymi państwu metodami”.
Szef MS, prokurator generalny Waldemar Żurek podkreślił, że Berek to świetny prawnik o twardym kręgosłupie, który wraz z innymi sędziami postawi Trybunał Konstytucyjny na nogi i odbuduje tę instytucję dla obywateli.
Stanowisko głowy państwa pozostaje jednak niezmienne. Prezydent Nawrocki oświadczył, że „nie wie, przed kim” Berek „przysięgał, ale na pewno nie przed prezydentem RP”. A jeżeli nie dokonał tej oczywistej formalności, to z całą pewnością nie jest sędzią TK - stwierdził.
Po południu Nawrocki odwiedził siedzibę TK i spotkał się z obecnymi wówczas w TK sędziami. Wieczorem szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki przekazał, że prezydent z uwagi na sytuację w TK odwołał zaplanowaną na czwartek i piątek wizytę w Słowenii.
Berek - niedawny minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu - został wybrany na początku września przez Sejm na sędziego TK. Był ósmą osobą, którą Sejm obecnej kadencji wybrał do Trybunału. Dotychczas jednak prezydent Nawrocki nie odebrał ślubowania od pięciu wybranych osób - Berka i czworga sędziów TK wybranych w marcu br. Ci czterej sędziowie złożyli w kwietniu ślubowania w Sejmie z formułą, że dokonują tego „wobec prezydenta”, a następnie przekazali dokumenty w tej sprawie poświadczone notarialnie do Kancelarii Prezydenta.
Podobna sekwencja zdarzeń rozegrała się w środę, gdy poinformowano rano, że o godz. 9 w gabinecie marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego Berek złoży ślubowanie.
Stało się to dzień po tym, gdy Komisja Wenecka w wydanej opinii zaznaczyła, że „procedura składania ślubowania nie może być rozumiana ani stosowana w sposób, który wpływa na konstytucyjną kompetencję Sejmu do wyboru sędziów TK lub przyznaje prezydentowi rolę w tym wyborze, której konstytucja mu nie powierza”.
Po porannym ślubowaniu Berek zapewnił w imieniu swoim i — jak mówił — wszystkich sędziów TK, że zrobią wszystko, żeby wartości, o których mówi rota ślubowania, „ziszczały się każdego dnia w funkcjonowaniu Trybunału Konstytucyjnego”.
Marszałek Czarzasty wyraził satysfakcję, że „linia przyjęta przez Kancelarię Sejmu i Sejm” okazuje się „zgodna z prawem”.
Nawiązał także do opinii Komisji Weneckiej, mówiąc, że „prezydent ma bezzwłocznie przyjmować przysięgę od sędziów wybranych przez Sejm, nie przypisując sobie przy tym żadnych uprawnień do kontroli procedury wyborczej”. Ocenił, że po ślubowaniu Berka „rola Sejmu się kończy, rozpoczyna się czas na skuteczne działanie Trybunału”.
Berek udał się też do biura Kancelarii Prezydenta; po wyjściu powiedział, że „złożył ślubowanie sędziego TK w formie prawnie dopuszczalnej i takiej, która faktycznie była możliwa”.
Następnie Berek przyjechał do siedziby TK. Przed budynkiem Trybunału w tym czasie trwały przepychanki zgromadzonych tam manifestantów m.in. z Ruchu Obrony Granic z liderem Robertem Bąkiewiczem i klubów Gazety Polskiej z Policją.
Wjazd Berkowi do TK umożliwiła Policja. Prezes TK Bogdan Święczkowski rozmawiał z Berkiem, ale - jak przekazał - nie dopuścił go do orzekania do czasu uzyskania odpowiedzi od prezydenta Nawrockiego, że uznaje on środowe ślubowanie „za złożone w jego obecności”. Zwrócił się do manifestujących o „nieeskalowanie, o obniżenie emocji”.
Burzliwa atmosfera przed TK i przepychanki, do których doszło, pociągnęły za sobą prokuratorskie postępowania.
Żurek poinformował po południu, że polecił „bezzwłoczne podjęcie czynności procesowych z urzędu i karną ocenę bezprawnych działań” związanych z próbą — jak zaznaczył — sparaliżowania pracy TK.
W środę po południu warszawska prokuratura okręgowa poinformowała, że wszczęła postępowanie w sprawie m.in. zachowania Bąkiewicza wobec policjantów przed budynkiem TK. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Przekazano też, że przed TK zostały zatrzymane trzy osoby, wobec wielu będą wnioski do prokuratury za skandaliczne zachowanie wobec policjantów i sędziów TK.
Innym wątkiem jest kwestia zdarzeń, które rozegrały się w budynku TK. - Dotarły do mnie takie informacje, które wskazują na to, że nie tylko przepychanki, ale pan Berek był szarpany. Chciałbym, aby prokuratura od razu to sprawdziła i tutaj będzie niezbędne przeprowadzenie rozszerzonego postępowania dowodowego, żeby to udokumentować stosownie do tego, jak to naprawdę było - mówił Żurek.
Berek sprecyzował, że Święczkowski uniemożliwił mu wejście do pokoju sędziów TK, gdzie był zaproszony. Jak mówił w TVN24, Święczkowski „wsunął się bezpośrednio” w taki sposób, żeby on dalej nie wchodził. - Tam nie było szarpaniny, ja się nie będę z nikim szarpał w TK. Sędzia Święczkowski fizycznie uniemożliwił mi wejście do tego korytarza - zaznaczył.
Poinformował, że złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa naruszenia nietykalności funkcjonariusza publicznego, jakim jest sędzia TK.
Po południu Karol Nawrocki odwiedził siedzibę TK i spotkał się z obecnymi wówczas w nim sędziami. Wieczorem szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki przekazał, że prezydent z uwagi na sytuację w TK odwołał zaplanowaną na czwartek i piątek wizytę w Słowenii.
Konflikt wokół TK komentują politycy. Przedstawiciele PiS obecni byli przez cały dzień przed budynkiem Trybunału. Pojawił się tam też lider ugrupowania Jarosław Kaczyński. Mówił, że „atak siłą” na Trybunał to element czegoś, co można uznać za próbę zamachu stanu. Zadeklarował, że po dojściu do władzy jego ugrupowanie wyciągnie konsekwencje wobec każdego, „kto choćby małym palcem się do tego wszystkiego przyczynił”.
Wicepremier, szef MSZ i jeden z liderów KO Radosław Sikorski zaznaczył, że „Berek został prawidłowo wybrany przez Sejm, więc jest sędzią TK, a prezydent Nawrocki nie odziedziczył korony, więc nie jest Królem-Słońce”.
Wicepremier, szef MON i lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz także powtórzył, że prezydent nie jest od weryfikacji sędziów TK, ale od odebrania od nich przysięgi.
Prawnicy, z którymi rozmawiała PAP, ocenili, że polityczna wojna i siłowe rozwiązania nie służą odbudowie TK.
- Nowo wybrani sędziowie będą mogli liczyć na ochronę ze strony państwa i będą mogli przystąpić niedługo do regularnej pracy w TK - konsekwentnie zapowiada premier Tusk.
***
Wcześniejsza informacja
Prezydent Karol Nawrocki powiedział, że „nie wie, przed kim” Maciej Berek „przysięgał, ale na pewno nie przed prezydentem RP”. A jeżeli nie dokonał tej oczywistej formalności, to z całą pewnością nie jest sędzią TK - stwierdził.
Podczas konferencji po spotkaniu z prezydentem Czarnogóry, prezydent Nawrocki został zapytany o to, że wybrany przez Sejm we wrześniu na sędziego TK Maciej Berek, złożył w środę rano w Sejmie ślubowanie z formułą „wobec prezydenta”.
Prezydent stwierdził, że żadne ślubowanie w środę rano nie mogło się odbyć, gdyż on jako prezydent wypełnia obecnie inne obowiązki, związane z wizytą delegacji z Czarnogóry. - Jeśli doszło do jakiegoś aktu niezgodnego z polską konstytucją i polskim prawem, to odbywało się to poza mną - powiedział Nawrocki.
- Nie wiem, przed kim przysięgał minister Berek, ale na pewno nie przed prezydentem, a jeżeli nie dokonał tej formalności oczywistej dla studentów pierwszego roku (...) to z całą pewnością nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego - stwierdził prezydent.
Dodał, że w poprzednich latach ślubowania odbywały się na uroczystościach organizowanych przez prezydenta w Pałacu Prezydenckim.
Nawrocki powiedział, że w tej sytuacji, Trybunał Konstytucyjny będzie dalej działał „w takim składzie, jaki obecnie, formalnie i konstytucyjnie (...) funkcjonuje”.
Pytany o zorganizowany przed siedzibą Trybunału protest, prezydent powiedział, że „obrona TK na fundamentach prawnych i społecznych jest jak najbardziej zasadna”, a „konstytucja i system prawny Polski determinują, kto jest, a kto nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego”.
***
Wcześniejsza informacja
Sędzia Maciej Berek po godz. 10 w środę przyjechał do siedziby Trybunału Konstytucyjnego. Wjazd umożliwiła mu policja. Prezes TK Bogdan Święczkowski przekazał, że nie został on dopuszczony do orzekania.
W środę rano w Sejmie, w obecności m.in. marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego i marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, wybrany we wrześniu przez Sejm na sędziego TK Maciej Berek złożył ślubowanie z formułą „wobec prezydenta”. Prezydent Karol Nawrocki nie był obecny na uroczystości.
W tym czasie przed siedzibą Trybunału Konstytucyjnego trwały przepychanki zgromadzonych tam manifestantów m.in. z Ruchu Obrony Granic i klubów „Gazety Polskiej” z policją. Wśród protestujących byli m.in. Robert Bąkiewicz (lider „ROP”), redaktor naczelny TV Republika Tomasz Sakiewicz oraz posłowie PiS - w tym Antoni Macierewicz. Później pojawił się również prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński.
Protestujący próbowali blokować wejście do siedziby TK. Policja rozmontowała barierki, ustawione tam wcześniej przez manifestujących.
Po ślubowaniu Maciej Berek i inni sędziowie TK wybrani w tej kadencji przez Sejm przyjechali do gmachu Trybunału. Grupa protestujących usiłowała zablokować ich wjazd. Interweniowała policja, która odsunęła manifestujących od bramy wjazdowej.
Kiedy samochód z Berkiem i sędziami wjeżdżał na teren TK, manifestujący krzyczeli: „Uzurpator!” , „Targowica”, „Zamach stanu!”, odśpiewali „Rotę”, a następnie hymn państwowy.
Prezes TK Bogdan Święczkowski, który rozmawiał w Trybunale z Berkiem, poinformował następnie protestujących i dziennikarzy, że Maciej Berek nie został dopuszczony do orzekania do czasu uzyskania odpowiedzi od prezydenta Nawrockiego, że uznaje on środowe ślubowanie „za złożone w jego obecności”. Święczkowski dodał, że pismo do prezydenta w tej sprawie skieruje jeszcze w środę.
Po kilkudziesięciu minutach, gdy auto, którym przyjechał Berek, odjechało, protestujący ustawili ponownie wzdłuż ogrodzenia TK barierki, wcześniej usunięte przez policję. Zapowiedzieli dalsze działania. Lider ROP Robert Bąkiewicz zadeklarował: „nie poddajemy się”.
Stołeczna policja, która zabezpieczała teren wokół TK, wydała komunikat, w którym odniosła się do informacji niektórych mediów na temat działań funkcjonariuszy. Podkreśliła, że nie prowadzi żadnych działań wymierzonych w Trybunał Konstytucyjny ani w jego niezależność.
„Wszystkie te czynności odbywają się jawnie, w obecności kamer telewizyjnych i dziennikarzy, a ich przebieg może być na bieżąco oceniany przez opinię publiczną. Pomimo spokojnej i profesjonalnej postawy policjantów, którzy zachowują opanowanie również w obliczu prowokacyjnych zachowań kierowanych pod ich adresem, w przekazie niektórych redakcji prasowych i telewizyjnych pojawiają się informacje o rzekomym „szturmie” funkcjonariuszy na Trybunał” - zaznaczyła KSP.
***
Wcześniejsza informacja
Maciej Berek złożył w środę podczas uroczystości w Sejmie ślubowanie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z formułą, że robi to „wobec prezydenta”. Zapewnił, że wraz z pozostałymi sędziami TK zrobi wszystko, aby wartości, o których mówi rota ślubowania, ziszczały się każdego dnia w funkcjonowaniu Trybunału.
Po uroczystości, która odbyła się w gabinecie marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego i wizycie w biurach Kancelarii Prezydenta RP Berek przekazał, że złożył ślubowanie sędziego TK na piśmie, z notarialnie poświadczonym podpisem.
Maciej Berek został we wrześniu wybrany przez Sejm na sędziego TK. Jego kadencja powinna rozpocząć się 16 września, jednak prezydent Karol Nawrocki do tej pory nie zaprosił go do złożenia ślubowania.
W środę rano wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski poinformował, że Berek złoży tego dnia w Sejmie ślubowanie sędziego Trybunału. Stało się to podczas porannej krótkiej uroczystości w gabinecie marszałka Sejmu.
W jej trakcie Czarzasty wręczył Berkowi uchwałę Sejmu o wyborze na stanowisko sędziego TK. Później głos zabrał sędzia Berek, który podkreślił, że złożenie ślubowania jest prawnym obowiązkiem sędziego TK i warunkiem objęcia przez niego urzędu.
Następnie Berek złożył ślubowanie sędziego TK, zaznaczając uprzednio, że zwraca się do prezydenta. Karol Nawrocki nie był obecny na uroczystości.
- Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 roku o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego ja, Maciej Berek, składam wobec prezydenta ślubowanie. Ślubuję uroczyście przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków sędziego Trybunału Konstytucyjnego służyć wiernie narodowi, stać na straży konstytucji, a powierzone mi obowiązki wypełniać bezstronnie i z najwyższą starannością. Tak mi dopomóż Bóg — brzmiała formuła ślubowania złożonego przez Berka.
Po ślubowaniu Berek zapewnił w imieniu swoim i — jak mówił — wszystkich sędziów TK, a w szczególności tych obecnych na środowej uroczystości — że zrobią wszystko, żeby wartości, o których mówi rota ślubowania, „ziszczały się każdego dnia w funkcjonowaniu Trybunału Konstytucyjnego”.
Na uroczystości w Sejmie obecnych było sześcioro sędziów TK wybranych w tej kadencji przez Sejm: Magdalena Bentkowska, Anna Korwin-Piotrowska, Marcin Dziurda, Maciej Taborowski, Krystian Markiewicz i Sławomir Patyra.
W uroczystości uczestniczyli również — poza marszałkiem Czarzastym — marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska oraz troje wicemarszałków Sejmu: Monika Wielichowska (KO), Dorota Niedziela (KO) i Piotr Zgorzelski (PSL).
Obecni byli również m.in. były prezes TK Bogdan Zdziennicki, przedstawiciele: prawniczych samorządów zawodowych, Naczelnej Rady Adwokackiej, Krajowej Rady Notarialnej oraz Krajowej Rady Radców Prawnych, a także notariusz.
Po wyjściu z Sejmu Berek skierował się do położonych w sąsiedztwie Sejmu biur kancelarii prezydenta. Po wyjściu powiedział dziennikarzom, że „złożył ślubowanie sędziego TK w formie prawnie dopuszczalnej i takiej, która faktycznie była możliwa do zrealizowania”.
- Moje ślubowanie jest adresowane, kierowane do Prezydenta RP, a jego zorganizowanie w przestrzeni Sejmu wynika z uprzejmości marszałka Sejmu, w sytuacji, w której od dnia mojego wyboru, w którym powinna się rozpocząć moja kadencja, jako sędziego TK upływają kolejne tygodnie, a ja nie otrzymałem żadnej odpowiedzi ze strony prezydenta na pismo, które zostało do niego skierowane — powiedział Berek.
Jak przekazał, „złożył na piśmie, z podpisem notarialnie poświadczonym, ślubowanie o takim tekście, którego ustawa od niego wymaga”. - Niezłożenie ślubowania przez sędziego TK, potraktowane jako odmowa jego złożenia, z mocy prawa oznacza zrzeczenie się urzędu — mówił.
Berek ocenił, że czas, który odczekał między datą wyboru a złożeniem ślubowania, „był właściwy i adekwatny do tego, żeby tę uroczystość można było przeprowadzić”. Zadeklarował, że on i inni sędziowie TK zrobią wszystko, by Trybunał zaczął realizować swoją funkcję.
We wtorek Komisja Wenecka opublikowała opinię, w której wskazała, że dopełnienie aktu ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta jest możliwe „pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów, w tym złożenia ślubowania w przepisanej formie, należytego zweryfikowania jego wykonania oraz skierowania i przekazania go prezydentowi”.
Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisja Wenecka), jest organem doradczym Rady Europy do spraw prawa konstytucyjnego. Zajmuje się oceną zgodności rozwiązań prawnych z zasadami demokracji, praworządności i praw człowieka. Jej opinie nie są wiążące, ale często wpływają na działania instytucji europejskich, w tym np. wyroki europejskich trybunałów.
Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz, komentując opinię Komisji Weneckiej, mówił PAP, że nie ma ona żadnej mocy prawnej, a źródłami prawa w Polsce są konstytucja i ustawy.
Spór dotyczący odebrania ślubowania sędziów TK sięga początku kwietnia tego roku. W marcu Sejm wybrał sześcioro nowych sędziów TK. Prezydent zaprosił dwoje spośród wybranych wtedy na sędziów TK – Magdalenę Bentkowską oraz Dariusza Szostka – i złożyli oni ślubowanie w jego obecności.
Cztery pozostałe osoby wybrane w marcu na sędziów TK — Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska i Maciej Taborowski — nie zostały zaproszone przez prezydenta. Według przedstawicieli Kancelarii Prezydenta podczas ich wyboru doszło do błędów.
Sędziowie ci złożyli 9 kwietnia w sejmowej Sali Kolumnowej ślubowanie z formułą, że robią to „wobec prezydenta”. Potem przekazali pisemne roty ślubowań na biurze podawczym Kancelarii Prezydenta. Nie objęli jednak urzędów. Prezes TK Bogdan Święczkowski oświadczył, iż wydarzenia w Sejmie z ich udziałem nie może uznać za ślubowanie „wobec prezydenta”.
W czerwcu Sejm wybrał Sławomira Patyrę na sędziego TK – po zaproszeniu przez prezydenta złożył on ślubowanie pod koniec lipca. Sędzia oświadczył jednak, że nie będzie uczestniczył w żadnych procedurach związanych z orzekaniem w TK do czasu, aż czworo wybranych w marcu przez Sejm sędziów zostanie dopuszczonych do orzekania.
4 września na sędziego TK wybrany został Berek — wcześniej minister nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu. Jest ósmą osobą wybraną przez Sejm obecnej kadencji na sędziego TK.
Kancelaria prezydenta, jeszcze przed wyborem Berka przez Sejm, podnosiła wątpliwości co do spełnienia przez niego wymogu formalnego w postaci dziesięcioletniego stażu radcy prawnego. Po wyborze Berka KPRP kierowała tej sprawie pisma do Kancelarii Sejmu.
Marszałek Czarzasty oświadczył wówczas, że „prezydent nie ma możliwości prawnej podważenia suwerennej decyzji Sejmu w zakresie wyboru członka Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ stanowiłoby to pogwałcenie podziału władzy i naruszałoby jej równowagę przewidzianą konstytucją”. Podkreślał też, że oczekuje, iż prezydent niezwłocznie odbierze ślubowanie Berka.
Sam Berek, jeszcze przed wybraniem go na sędziego TK, opublikował w mediach społecznościowych zaświadczenie Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, zgodnie z którym uchwałą z 2002 r. został wpisany na listę radców prawnych i od dnia ślubowania do chwili obecnej ma uprawnienia do wykonywania zawodu. W dokumencie wskazano też, że Berek zgłosił w ewidencji wykonywanie zawodu radcy prawnego w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od 1 sierpnia 2012 r. do chwili obecnej.
Berek podkreślał też, że „nie istnieje taka procedura, w której prezydent weryfikuje rozstrzygnięcie Sejmu i mówi, »jestem nieprzekonany, chciałbym jeszcze dodatkowych informacji«”.
We wrześniu Berek wysłał pismo do prezydenckiej kancelarii, zaznaczając, że ustawa o statusie sędziów TK nakłada na niego obowiązek złożenia ślubowania sędziego TK i zwrócił się „o niezwłoczne wskazanie miejsca i czasu umożliwienia mu złożenia ślubowania sędziego Trybunału Konstytucyjnego”.
Przedstawiciele KPRP powtarzali wielokrotnie, że prezydent odbierze ślubowanie od Berka, gdy ten potwierdzi, że spełnia wymogi formalne. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz mówił, że sam fakt wpisu na listę „radców prawnych w Okręgowej Radzie Radców Prawnych nie jest dowodem na to, że ktoś wypełniał obowiązki radcy prawnego, bo to jest tylko wpis potwierdzający, że ktoś ma ukończoną aplikację radcowską, ale nie wykonywał swojego zawodu jako radca prawny”.
Berek pytany, czy ostatecznie był „tylko na liście” radców prawnych, czy też „wykonywał” ten zawód podkreślał, że kwestia wykonywania zawodu radcy wymaga odrębnego zgłoszenia, a on sam ma 17 lat, w których wykazywał wykonywanie tego zawodu, „w formie, która wynika z ustawy o radcach prawnych”.
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek powiedział we wtorek, że „państwo musi zrobić wszystko i zrobi”, żeby Trybunał Konstytucyjny „zaczął działać zgodnie z prawem” i że „każdy scenariusz, który będzie zgodny z prawem, musi być brany pod uwagę”. Dodał „w najbliższym czasie zobaczymy takie działania, które spowodują, że ten Trybunał zacznie funkcjonować”.
