Finansowanie systemu ochrony zdrowia wymaga radykalnych zmian – eksperci proponują konkretne rozwiązania

Fot. PAP / S. Leszczyński  

Eksperci alarmują: starzejące się społeczeństwo, ujemny przyrost naturalny oraz rosnąca liczba pacjentów wymagających opieki długoterminowej sprawiają, że budżet NFZ oparty na składkach zdrowotnych przestaje być wystarczający - i to pomimo nominalnego wzrostu środków w systemie. „Potrzebne są radykalne reformy” - mówi Monika Raulinajtys-Grzybek z SGH.

Międzyuczelniany Zespół Ekspertów zgromadzony wokół Think Tanku SGH dla ochrony zdrowia opracował raport „Nowa architektura finansowania ochrony zdrowia w Polsce. Systemowa diagnoza i rekomendacje eksperckie” z propozycjami konkretnych rozwiązań. Raport został zaprezentowany 5 marca w Centrum Prasowym PAP.

„Potrzebne są radykalne reformy, dlatego w naszym raporcie zaproponowaliśmy niemal trzydzieści rozwiązań o różnym stopniu trudności i wyrażalności, od utworzenia odrębnego funduszu zdrowia publicznego, przez nacisk na podatki od grzechów, po sprawiedliwe oskładkowanie społeczeństwa” - mówi dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, kierowniczka Think Tanku SGH dla ochrony zdrowia.

Autorzy raportu - eksperci związani z czołowymi uczelniami medycznymi i ekonomicznymi w Polsce: prof. Marek Góra, prof. Andrzej Fal, dr hab. Iwona Kowalska-Bobko, dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek, dr hab. Christoph Sowada, dr hab. Maria Węgrzyn, dr Michał Chrobot, dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dr Maria Libura, dr inż. Robert Mołdach, dr Karol Pawlak, mec. Michał Czarnuch, Anna Gołębicka, dr hab. Katarzyna Kolasa, oraz Agnieszka Włodarczyk - przekonują, że system finansowania ochrony zdrowia w Polsce znalazł się w fazie głębokiego kryzysu i wymaga systemowych zmian, obejmujących całe życie obywatela i całe spektrum ryzyk zdrowotnych.

W ocenie ekspertów trwałe zrównoważenie systemu wymaga nowego kontraktu społecznego, w ramach którego państwo musi jasno określić zakres solidarności i odpowiedzialności publicznej, obywatele muszą mieć poczucie sprawiedliwości i przejrzystości zasad, a wszystkie instytucje publiczne powinny być włączone do działań z zakresu wzmacniania zdrowia publicznego: tak, aby nowa architektura finansowania była konstrukcją całego państwa, a nie projektem jednego resortu.

„Nie będziemy w stanie zbilansować finansowania sektora ochrony zdrowia, jeżeli pacjent nie będzie szybko diagnozowany, skutecznie doprowadzony do leczenia oraz nie będzie żył możliwie długo w zdrowiu. A jeżeli nie zadbamy o pacjenta po wypisie ze szpitala, to on wróci do sektora, generując znacznie większe koszty” - podkreśla Monika Raulinajtys-Grzybek.

Autorzy raportu opracowali zestaw rekomendacji dla polityków i decydentów. Dotyczą one zmian w systemie finansowania ochrony zdrowia, opartych na silnej profilaktyce i prewencji, stabilnym i przejrzystym finansowaniu świadczeń zdrowotnych oraz uporządkowanym systemie opieki długoterminowej.

Zaproponowane w raporcie rozwiązania są oparte na danych, analizach i doświadczeniach międzynarodowych. I choć eksperci proponują niekiedy odmienne punkty widzenia i rozumienie wybranych problemów, są zgodni co do jednego: system finansowania ochrony zdrowia w Polsce wymaga dziś świadomej i całościowej przebudowy.

„Współczesny system finansowania ochrony zdrowia w Polsce alokuje większość pieniędzy na leczenie choroby. Natomiast nigdy nie osiągniemy poziomu równowagi w systemie finansów publicznych, jeżeli będziemy zorientowani na system chorobocentryczny. Musimy postawić na to, aby Polaków zachować w zdrowiu, a dopiero potem skutecznie reagować na chorobę” - zaznacza dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia na Uczelni Łazarskiego.

Eksperci wskazują, że finansowanie ochrony zdrowia powinno być oparte na trzech głównych filarach. Pierwszym jest wzrost finansowania i wydzielenie osobnego strumienia finansowania profilaktyki i prewencji, na przykład poprzez finansowanie zdrowia publicznego z „podatków od grzechu”, m.in. z opłaty cukrowej, części przychodów z akcyzy na papierosy czy alkohol, a także - biorąc pod uwagę negatywne skutki uzależnienia cyfrowego - części podatków nakładanych na przedsiębiorstwa cyfrowe.

Drugim filarem powinno być uporządkowanie zasad solidaryzmu w finansowaniu świadczeń, w tym objęcie składką zdrowotną szerszych grup obywateli i usunięcie większości zwolnień z uczestnictwa w powszechnym oskładkowaniu, a także wzmocnienie przejrzystości składki zdrowotnej oraz precyzyjne określenie roli dotacji z budżetu państwa i rozważenie możliwości wprowadzenia mechanizmów współpłacenia.

Natomiast trzecim filarem stałby się nadal niewyodrębniony system opieki długoterminowej, w przypadku którego może być konieczne wprowadzenie dodatkowego ubezpieczenia pielęgnacyjnego.

„Powinniśmy sięgać po dobrze już rozpoznane praktyki w państwach, które zdecydowały się na wprowadzenie ubezpieczenia pielęgnacyjnego dedykowanego opiece długoterminowej. Ciekawym przykładem są Niemcy, gdzie wysokość składki na ubezpieczenie pielęgnacyjne jest uzależniona od liczby posiadanych dzieci, co łączy się z polityką prorodzinną - wskazuje dr hab. Iwona Kowalska-Bobko, dyrektor Instytutu Zdrowia Publicznego, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

„Reasumując, realnie w ochronie zdrowia pieniędzy jest więcej. Konieczna jest jednak restrukturyzacja kosztów, którą już w tej chwili realizuje Ministerstwo Zdrowia, chociażby poprzez projekt odwróconej piramidy świadczeń. Mamy nadzieję, że wyodrębnione przez Zespół rekomendacje staną się podstawą do dalszej dyskusji nad tym, jak efektywnie i sprawiedliwie zmieniać model finansowania ochrony zdrowia w Polsce” - zaznacza Monika Raulinajtys-Grzybek.

Raport „Nowa architektura finansowania ochrony zdrowia w Polsce. Systemowa diagnoza i rekomendacje eksperckie” można pobrać pod linkiem.

Źródło informacji: PAP MediaRoom