wtorek, 21 maja 2019.
Strona główna > Przez granice > Jubileusz wolnomyśliciela

Jubileusz wolnomyśliciela

Jubileusz wolnomyśliciela
Data publikacji: 2018-11-29 12:21
Wywietleń: 779 364093

Pisarz, krytyk kultury, honorowy profesor Uniwersytetu Sztuki w Berlinie (Universität der Künste – UdK), dyrektor szkoły teatralnej i wielki wolnomyśliciel rewolty ’68 roku Olav Münzberg ma 80 lat.

Gdy ukończył studia prawnicze, stała przed nim otworem kariera sędziego lub adwokata. Zrezygnował z niej i zamiast tego wybił się jako artysta, myśliciel i kreator krajobrazu kulturowego z Berlinie Zachodnim i ponownie zjednoczonym. W sobotę 17 listopada br. w niemiecko-polskim Teatrze Studio am Salzufer – Scenie Tadeusza Różewicza w Berlinie, który od 14 lat prowadzi z  prof. Janiną Szarek, towarzyszką swego życia, odbyła się otwarta dla publiczności jego uroczystość urodzinowa.

Była przepełniona poezją Münzberga, którą prezentowali studenci należącej do teatru Szkoły Aktorskiej Transform. Szkoła, którą w tym czasie jej absolwenci, pochodzący z różnych stron i środowisk, mogli pokazywać gościom, została założona przez Janinę Szarek i Olava Münzberga w latach 90. Tu praktykuje się autentyczną integrację, konfrontując ze sobą inspirująco polskie i niemieckie tradycje teatru. Na pierwszy plan uroczystości wysunęły się berlińskie wiersze Münzberga z tomu „Moreny” (2001) zarysowujące jego osobistą topografię miasta w czasach przełomu. Był wśród nich poemat o Rudim Dutschke, ideologu i legendzie lewicowego ruchu studentów niemieckich w latach 60.

Berlin to główny temat różnorodnych eseistycznych, krytycznych i poetyckich prac Münzberga. Przyjechał do tego miasta w 1962 roku – rok po zbudowaniu muru, który podzielił je na długie lata. Tu ukończył studia prawnicze zaczęte w Würzburgu i Monachium, studiował religioznawstwo, filozofię i germanistykę, a w 1972 roku obronił tytuł doktora filozofii z estetyki u legendarnego Klausa Heinricha, emerytowanego dziś profesora, współtwórcy Wolnego Uniwersytetu w Berlinie.

Münzberg, rebeliant roku ’68, był jednym z tych, którzy podali w wątpliwość autorytety i spierali się z generacją ojców o jej uwikłanie w narodowy socjalizm. Prof. dr Friedrich Stenzler, jego przyjaciel z lat studenckich, mówiąc o tamtych czasach, m.in. o socjalistycznym teatrze ulicznym, opowiadał, że Münzberg współtworzył go i że dlatego wyprowadził lewicową politykę na ulice.

Ale tematem urodzinowego wieczoru były także liczne podróże Münzberga po świecie, które zostawiły ślady w prezentowanych tomach wierszy („Zamykam drzwi i zaczynam żyć”, „Miasta książek”, „W roku 2 Heisei – impresje na temat dawnej podróży do Japonii”). Zrozumiałe jest, że szczególne miejsce w jego twórczości zajmuje Meksyk. Zafascynowało go rewolucyjne malarstwo meksykańskie, miał o tym wykłady, organizował wystawy, publikował albumy o takich malarzach jak José Clemente Orozco i Diego Rivera.

Urodził się w roku 1938 w Gleiwitz, dziś Gliwice, na Górnym Śląsku jako syn prawnika. W 1945 roku jego cała rodzina, z trojgiem dzieci, uciekła do Górnej Bawarii/Dolnej Frankonii. Jako wrażliwe dziecko uciekinierów doświadczył tam krzywd i wykluczenia, drażniło go także zakłamanie i tabuizowanie faktów w środowisku wysiedlonych. Dr Uwe Münzberg, jego brat, opowiadał o tamtych ciężkich czasach, które on – Olav Münzberg – wyraziście opisał w eseju „Leif – śląskie dzieciństwo we Frankonii” opublikowanym we „Frankfurte Hefte”.

Doświadczenie ucieczki i wypędzenia ukształtowało w nim empatię wobec Europy Wschodniej. Niestrudzenie mówi tym, żeby piętnować nieznajomość historii Polski w niemieckim społeczeństwie. W swoisty sposób opowiada się za poprawą stosunków niemiecko-polskich i polsko-niemieckich m.in. jako przewodniczący ogólnoniemieckiego Zrzeszenia Pisarzy Niemieckich(VS) i Nowego Stowarzyszenia na rzecz Literatury (NGL).

W swoich pracach łączy politykę, sztukę i naukę. Na jakąś dyscyplinę cząstkową nie zdecydował się nigdy – interesuje go całość i niewzruszenie oddaje się swoim pasjom, za drugorzędne mając zaszczyty zewnętrzne. Etatowo pracował krótko, potem pełnił różne funkcje honorowe. Współtworzył m.in. Dom Literatury przy Fasanenstraße w Berlinie i Otwarty Kanał, obywatelski program radiowy i telewizyjny, organizował i prowadził przedsięwzięcia kulturalne.

Wrażliwy, świetnie wykształcony, zarazem skromny. Nie interesują go strategie sukcesu i opinie krążące powszechnie. Jest indywidualistą, jakich dziś faktycznie mało, jacy trafiają się rzadko.

Na koniec urodzinowego wieczoru zabrzmiała muzyka na skrzypce i fortepian autorstwa Gerda Münzberga, ojca Jubilata. Był nie tylko sędzią, lecz także kompozytorem i dlatego dał podwaliny pod pasjonujące podwójne życie Olava Münzberga jako wolnego duchem myśliciela i działacza. On praktykuje to do dziś.

Brigitta HELBIG

Polsko-niemiecka pisarka i literaturoznawczyni, urodzona w Szczecinie, mieszka w Berlinie. Autorka powieści „Niebko” (finał nagrody NIKE), „Inna od siebie”, „Anioły i świnie w Berlinie”, tomu opowiadań „Enerdowce i inne ludzie” i innych. Prof. UAM, wykłada także na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie, działaczka Polskiego Uniwersytetu Trzech Pokoleń w Berlinie.

Na zdjęciu: Janina Szarek i Olav Münzberg z zespołem teatru

Fot. Frank WECKER

Jubileusz wolnomyśliciela Jubileusz wolnomyśliciela

Komentarze

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu
Pogoda
15
na godz. 00:00
Zobacz prognozę na trzy dni

Przez granice

Dodatek specjalny do „Kuriera Szczecińskiego”
wienbe logo Oderpartnerschaft logo
CZYTAJ WIĘCEJ

Über die Grenzen

Sonderbeilage der Zeitung „Kurier Szczeciński”
wienbe logo Oderpartnerschaft logo
LESEN SIE MEHR

Filmy

Wielkie gotowanie nad Odrą
Teatralny przemarsz
Dzień Europy – balony poleciały w niebo
Poprzedni Następny

Nekrologi

kondolencje

Markowi Osajdzie

Sonda

Czy będziesz głosować w wyborach do europarlamentu?

 

W Kurierze Szczecińskim
Kup najnowsze lub archiwalne wydanie Kuriera Szczecińskiego w wersji elektronicznej.
Przejdź do eKuriera
Zamieść ogłoszenie w Kurierze Szczecińskim oraz w wersji elektronicznej.
Daj Ogłoszenie