Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła przebudowy odcinków trzech ulic w centrum Szczecina: Jana Pawła II, Jagiellońskiej i Bogusława X. W raporcie wskazano błędy w projektach, brak nadzoru, liczne usterki wykonawcze oraz niegospodarne wydanie 1,5 mln zł na plac składowy.
Kontrolę trzech inwestycji drogowych: ul. Jagiellońskiej na odcinku od al. Wojska Polskiego do pl. Zamenhofa, ul. Bogusława X, oraz al. Jana Pawła II szczecińska delegatura Najwyższej Izby Kontroli rozpoczęła w 2024 r., a jej wyniki upubliczniono w tym tygodniu na stronie internetowej NIK.
„Zignorowane sygnały o błędach projektowych, liczne wady i usterki wykonawcze oraz niegospodarność Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego, który mimo dostępności do miejskiego placu składowego wydatkował 1,5 mln zł na wynajem powierzchni od prywatnego dzierżawcy” – tak w wystąpienie pokontrolnym uzasadniono negatywną ocenę. „O tym fakcie władze miasta nigdy nie poinformowały opinii publicznej” – dodano.
Kontrola przebudowanych ulic wykazała, że „jakość wykonanych prac w przypadku każdej z nich była niezadowalająca”. Zaznaczono, iż potwierdzają to coroczne przeglądy gwarancyjne oraz oględziny przeprowadzone przez NIK, „podczas których stwierdzono występowanie wad i usterek wykonanych robót polegających m.in. na wykruszeniu fug, spękaniu kostek kamiennych, zapadnięciach jezdni”.
Wskazane inwestycje realizował ZDiTM w Szczecinie. Od kwietnia 2019 r. tą miejską jednostką kieruje Krzysztof Miler. Wcześniej dyrektorem ZDiTM był Radosław Tumielewicz. Kontrola objęła lata 2016-2024. Przebudowa ul. Jagiellońskiej zakończyła się w październiku 2017 r. i kosztowała 6 mln zł. Zmodernizowany za 5,6 mln zł odcinek ul. Bogusława X otwarto w kwietniu 2018 r. Przebudowa al. Jana Pawła II (koszt 22,2 mln zł) zakończyła się w marcu 2022 r. Prace obejmowały m.in. wymianę nawierzchni jezdni i chodników, sygnalizacji świetlnej, wykonanie elementów spowalniających ruch.
Izba zwróciła uwagę, że trzy inwestycje przeprowadzono w oparciu o dokumentację opracowaną przez jednego projektanta (Pracownia Projektowa Maciej Sochanowski) za w sumie 240 tys. zł. Projektant nie został wybrany w trybie zamówień publicznych, ponieważ żadne z trzech zleceń nie przekraczało równowartości 30 tys. euro. Z projektantem dodatkowo podpisano umowy na pełnienie nadzoru autorskiego. NIK ustaliła, że wykonawca remontów ul. Jagiellońskiej i Bogusława X (Eurovia Polska) w 2019 r. przesłał ZDiTM opinię o możliwych nieprawidłowościach w projekcie, ale inwestor „zaniechał rzetelnej weryfikacji”. Opinię ocenił tylko projektant, kwestionując zawarte w niej tezy.
NIK zwróciła także uwagę, że wbrew przepisom ZDiTM nie powołał roboczego zespołu ds. uzgodnień dokumentacji projektowej. Izba przypomniała, że wady i usterki stwierdzone na przebudowanych wcześniej ulicach wystąpiły także na al. Jana Pawła II, remontowanej od 2020 r.
„Do dnia zakończenia czynności kontrolnych ZDiTM nie dysponował wiarygodnymi danymi, pozwalającymi wskazać czynniki wpływające na powstawanie stwierdzanych wad i usterek. Dopiero w styczniu 2025 r., tj. w trakcie kontroli NIK, podpisana została umowa z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym mająca określić, czy wykruszenia fug i spękania kamieni wynikają z jakości użytych materiałów oraz wykonanych robót budowlanych” – podkreślono w wystąpieniu pokontrolnym.
NIK ustaliła, że ZDiTM nie określił wymagań dot. materiałów oraz wytrzymałości nawierzchni. Przy projektowaniu nie odniesiono się do prognoz natężenia ruchu. Wybór dostawców i kraju pochodzenia materiałów nie był konsultowany z ZDiTM.
Wykonawca prac budowlanych w al. Jana Pawła II (Roverpol) alarmował, że „pojawienie się wad jest efektem błędów projektowych”, a „proces niszczenia będzie postępował”. Kontrolerzy NIK potwierdzili to w marcu br., odnotowując, że największe zniszczenia są tam, gdzie pojazdy hamują czy zmieniają kierunek jazdy.
W raporcie NIK podkreślono również, że ZDiTM nie dochował należytej staranności w „organizacji procesu zagospodarowania materiałów pochodzących z prac rozbiórkowych”, czyli m.in. granitowych kostek, płyt, krawężników. Dokumentacja z kontroli szczegółowo opisuje, że demontowane elementy nawierzchni zwożono na plac przy ul. Narzędziowej i miejski teren przy ul. Hangarowej. Kontrolerzy stwierdzili, że przez brak nadzoru i rzetelnej ewidencji nie sposób ustalić, ile materiału rozbiórkowego pozyskano i co dokładnie się z nim stało.
„Znaczna część materiałów była przekazywana na place składowe na podstawie nierzetelnych dokumentów, co w połączeniu z brakiem do końca 2022 r. wagi samochodowej na placu przy ul. Hangarowej, znacznie utrudnia pełne i rzetelne: rozliczenie ilości materiałów, ustalenie ich dalszego wykorzystania, sprawdzenie faktur pod względem merytorycznym” – napisano w raporcie NIK.
Zarzut ten dotyczy wszystkich trzech inwestycji. NIK zauważa, że płyty i kostki zwożone na ul. Hangarową nie były ewidencjonowane, a inwentaryzację przy ul. Narzędziowej prowadził pracownik placu składowego, bez udziału przedstawicieli ZDiTM.
NIK uznała za „działanie niegospodarne" odpłatne korzystanie ze składowiska przy ul. Narzędziowej w latach 2021-2024, skoro od 2020 r. płyty z rozbiórek zwożono na ul. Hangarową. Za cztery lata dzierżawy zapłacono 1 mln 152 tys. zł czynszu; plus 309 tys. zł z tytułu umów (z firmą Trans AWS) na prowadzenie składu i ewidencji.
Cytowany w raporcie NIK dyrektor ZDiTM wyjaśniał, że na terenie przy ul. Narzędziowej brakowało miejsca, więc zaczęto „materiał kamienny” zwozić na ul. Hangarową. Dyrektor argumentował, że koszty przewiezienia ponad 3 tys. ton z ul. Narzędziowej na ul. Hangarową były kilkunastokrotnie wyższe niż dzierżawa.
NIK pytała też ZDiTM, dlaczego nie przeanalizowano możliwości i kosztów wtórnego zagospodarowania materiałów z rozbiórek. Nie porównano ich do cen nowych kostek i płyt. Urzędnicy ocenili wtedy, że „znaczna część materiału nie nadawała się do ponownego wykorzystania”.
W wystąpieniu pokontrolnym NIK wskazała też inne uchybienia, np. nienaliczenie kary umownej (ponad 30 tys. zł) za nieterminowe wykonanie projektu przebudowy ul. Jagiellońskiej.
„Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia przebieg realizacji, nadzór nad wykonaniem oraz dalsze utrzymanie trzech kontrolowanych inwestycji” – podsumowano.
Izba ponadto zwróciła uwagę, że omawiane inwestycje nie były objęte kontrolami wewnętrznymi ZDiTM.
We wnioskach pokontrolnych nakazano m.in. rzetelną weryfikację dokumentów projektowych, naliczanie i egzekwowanie kar umownych, sporządzanie protokołów rozliczeń materiałów z robót drogowych i rzetelną inwentaryzację składów materiałów z rozbiórek. (PAP)
