Dla jednych będzie to powrót do przeszłości, młodsi odkryją być może sprzęty i technologie, o których istnieniu nigdy wcześniej nie słyszeli. Powstawanie wydawnictw tzw. drugiego i trzeciego obiegu w praktyce pokaże szczeciński Oddział Instytutu Pamięci Narodowej podczas tegorocznej Nocy Muzeów. Już w sobotę, 16 maja w Przystanku Historia.
Tematem tegorocznej Nocy Muzeów będą wydawnictwa drugiego i trzeciego obiegu, czyli prasa i wydawnictwa opozycyjne z lat. 70. i 80., takie jak książki, czasopisma, plakaty czy ulotki, oraz pozostające poza jakimkolwiek nurtem i dlatego nazywane „trzecim obiegiem” fanziny, czyli niezależna poligrafia produkowana i dystrybuowana przez młodzieżowe subkultury np. punków, skinheadów czy tzw. Pomarańczową Alternatywę.
– To wszystko będzie można poznać w praktyce – zapowiada Marcin Górka z IPN. – Każdy, kto przyjdzie na Noc Muzeów do Przystanku Historia, będzie mógł się przekonać, jak działa sitodruk, napisać na prawdziwej maszynie do pisania (to tzw. samizdat – aby uniknąć aresztowania za nielegalne kopiowanie na maszynie poligraficznej, przepisywano opozycyjne wydawnictwa na maszynach do pisania). Można też będzie zrobić fanzina, a raczej typowy kolaż, jakich było wiele w tych wydawnictwach.
To również okazja, by obejrzeć sprzęt, w tym maszyny poligraficzne, takie jak prezentowany na zdjęciu powielacz bębnowy A.B. Dick 8400. Był używany głównie w drukarniach, także opozycyjnych, do szybkiego powielania dokumentów metodą offsetową. Papier przechodził przez obracający się bęben drukujący pokryty farbą i matrycą, dzięki czemu można było drukować setki lub tysiące kopii. Będą także urządzenia do nagrywania i odtworzenia dźwięku rodem z PRL jak np. magnetofon Unitra i oczywiście maszyny do pisania.
Tej ekspozycji i warsztatom towarzyszyć będzie wystawa na planszach „Papierowa rewolucja”, która opowiada o podziemnej prasie i wydawnictwach opozycyjnych w czasach PRL. Pokazuje, jak w latach 70. i 80. drukowano i kolportowano nielegalne gazety, ulotki i książki poza cenzurą komunistycznych władz. IPN zaprezentuje także materiały poligraficzne, m.in. matryce do druku, koperty ze stemplami, znaczki pocztowe, prasę codzienną czy ulotki.
Każdy będzie mógł też zagrać w najnowszą grę planszową wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej pt. „Konspiracja” inspirowaną działalnością opozycji antykomunistycznej w PRL w latach 80. Gracze wcielają się w opozycjonistów organizujących tajne akcje przeciwko władzy komunistycznej, ale część osób potajemnie współpracuje z SB jako tajni współpracownicy.
To wszystko już w sobotę od godz. 18 do 23.30 w Przystanku Historia (pl. Brama Portowa 1, biurowiec „Posejdon”).
(K)
