Na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie odbyły się w piątek uroczystości związane z 82. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego. Ich głównym punktem była prezentacja odnowionego pomnika nagrobnego Ady Litten „Kiry”, uczestniczki powstania, która po wojnie zamieszkała w Szczecinie i została pochowana na Cmentarzu Centralnym. Dyrektor szczecińskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Krzysztof Męciński zamontował na grobie tabliczkę potwierdzającą wpis do Ewidencji Grobów Weteranów Walk o Wolność i Niepodległość Polski. Uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty i zapalili znicze.
Podczas spotkania przypomniano losy Ady Litten. Przed wybuchem II wojny światowej pracowała jako sekretarka w Państwowym Zakładzie Higieny w Warszawie. W czasie Powstania Warszawskiego służyła w Placówce Informacyjnej „Kowal” w strukturach Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej, posługując się pseudonimem „Kira”. Po upadku powstania trafiła do niemieckiej niewoli, a do Polski wróciła w maju 1945 roku. Zmarła w 1977 roku. Odnowiony pomnik nagrobny został uzupełniony o srebrny znak Polski Walczącej.
– Spotykamy się w przeddzień 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, aby uczcić pamięć jego uczestniczki i mieszkanki Szczecina, Ady Litten „Kiry”. Dziś przy jej grobie możemy oddać hołd jednej z osób, które walczyły o wolną Polskę – mówił Krzysztof Męciński.
Przypomniał, że Powstanie Warszawskie było największą akcją zbrojną polskiego podziemia w okupowanej Europie i podkreślił, że pamięć należy się nie tylko powstańcom, ale również cywilnym mieszkańcom stolicy.
– Dzisiaj łatwo jest oceniać decyzje sprzed ponad osiemdziesięciu lat. Trzeba jednak pamiętać, że ludzie żyjący pod niemiecką okupacją nie wiedzieli, czy doczekają następnego dnia, czy nie zostaną zatrzymani w łapance, wywiezieni do obozu albo rozstrzelani. Powstańcy byli młodymi ludźmi, którzy dobrowolnie stanęli do walki o wolną i niepodległą Polskę. Pamiętajmy także o ludności cywilnej, która poniosła ogromne ofiary podczas walk – mówił dyrektor szczecińskiego IPN.
Podkreślił również znaczenie opieki nad miejscami pamięci.
– Udało się odnowić ten grób i wykonać nowy pomnik nagrobny ze znakiem Polski Walczącej. Dzisiaj miałem zaszczyt zamontować tabliczkę, którą oznaczamy groby wpisane do ewidencji weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Niech będzie ona znakiem pamięci o ludziach, którzy byli gotowi oddać życie za ojczyznę i nie godzili się ani z niemiecką okupacją, ani później z narzuconą Polsce zależnością od Związku Sowieckiego – powiedział.
Na zakończenie zachęcił mieszkańców do odwiedzenia grobów powstańców warszawskich znajdujących się na szczecińskich cmentarzach.
– Na naszych stronach opublikowaliśmy wykaz miejsc pochówku uczestników Powstania Warszawskiego. Zachęcam wszystkich mieszkańców, aby dziś lub jutro zapalili tam znicz albo złożyli kwiaty. To prosty gest pamięci i szacunku dla osób, które walczyły o wolność Polski – dodał.
Szczecińskie obchody będą kontynuowane w sobotę, 1 sierpnia. O godzinie 17, w symboliczną godzinę „W”, w mieście zawyją syreny alarmowe, a mieszkańcy zostaną zachęceni do zatrzymania się i uczczenia minutą ciszy pamięci uczestników Powstania Warszawskiego. Tego dnia zaplanowano również złożenie kwiatów pod Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego. Instytut Pamięci Narodowej przypomina także o możliwości odwiedzenia grobów powstańców warszawskich na Cmentarzu Centralnym. Rocznicowe wydarzenia przygotowano również w Koszalinie, gdzie odbywa się wystawa poświęcona uczestnikom Powstania Warszawskiego oraz spotkania edukacyjne dla mieszkańców.
(dg)
