Zespoły badawcze Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie odegrały kluczową rolę w międzynarodowym projekcie dotyczącym identyfikacji ofiar stalinowskich represji w Gruzji. Wyniki prac genetycznych pozwoliły na przekazanie not identyfikacyjnych rodzinom oraz na godny pochówek bliskich.
W 2021 roku na terenie dawnej sowieckiej bazy wojskowej w pobliżu Batumi odkryto zbiorowy grób zawierający szczątki 28 mężczyzn, ofiar represji z lat 1937–1938. Prace prowadzono w ramach międzynarodowego projektu Georgian Recovery, Documentation and Identification Project (GRDIP), pod przewodnictwem dr Meri Gonashvili z Georgian Association of Forensic Anthropology (GAFA) oraz we współpracy z amerykańskimi antropologami sądowymi: prof. Nicholasem Herrmannem z Texas State University i dr Kelly Kamnikar z University of Nebraska–Lincoln.
Do badań genetycznych zaproszono doświadczony zespół Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów – Centrum Badawczego PUM oraz Zakładu Genomiki i Genetyki Sądowej PUM, kierowany przez prof. PUM dr. hab. Andrzeja Ossowskiego. Koordynację międzynarodowej współpracy w zakresie badań genetycznych prowadziła dr n. med. Maria Szargut, która odpowiadała za realizację analiz oraz dobór partnerów naukowych i technologicznych.
Niemal 90 lat, które upłynęły od zbrodni, sprawiło, że identyfikacja ofiar wymagała wyjścia poza standardowe metody genetyki sądowej. Rozszerzenie analiz umożliwiła technologia opracowana przez Laboratorium Diagnostyki Molekularnej GenMed w ramach projektu dr. Wojciecha Łuczaka, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Zaawansowane analizy biostatystyczne przeprowadził dr Krzysztof Żak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, a wsparcie naukowo-technologiczne zapewniło również Regionalne Centrum Medycyny Cyfrowej PUM.
Połączenie rozszerzonych zestawów markerów genetycznych i nowoczesnych metod analizy pokrewieństwa pozwoliło przełamać ograniczenia tradycyjnych badań. Łącznie zidentyfikowano 17 spośród 28 odnalezionych osób. Wyniki badań umożliwiły rodzinom godne pożegnanie bliskich – kolejny pogrzeb ofiar stalinowskich represji odbył się 24 października br. Rezultaty prac opublikowano w najważniejszym czasopiśmie naukowym z dziedziny genetyki sądowej – Forensic Science International: Genetics.
To kolejne zadanie, które realizuje zespół prof. Andrzeja Ossowskiego. Naukowcy PUM zajmują się między innymi ekshumacjami Polaków zamordowanych na Wołyniu przez ukraińskich nacjonalistów. Współpracowali z Instytutem Pamięci Narodowej przy identyfikacjach żołnierzy podziemia niepodległościowego na warszawskiej „Łączce” na Powązkach. Prowadzili też badania ekshumacyjne ofiar obozu jenieckiego Stalag II D w Stargardzie. ©℗
(as)
