Lody to nieodłączny smak wakacji, ale za ich sprzedażą kryje się znacznie więcej niż tylko maszyna i kolorowa budka. Przepisy dotyczące higieny, jakości wody, alergenów i kontroli mają zapewnić, że letni przysmak będzie nie tylko smaczny, ale przede wszystkim bezpieczny.
Sanepid wyjaśnia, jakie przepisy obowiązują właścicieli sezonowych punktów i na co powinni zwracać uwagę konsumenci.
Jakie dokumenty i zgłoszenia są wymagane przed rozpoczęciem sprzedaży lodów z automatu?
Przed rozpoczęciem działalności należy złożyć wniosek o zatwierdzenie zakładu i wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia). Wniosek należy złożyć co najmniej 14 dni przed planowanym uruchomieniem punktu.
Dodatkowo przedsiębiorca musi posiadać: dokumentację kontroli wewnętrznej HACCP/GHP-GMP (Dobrą Praktykę Higieniczną i Produkcyjną), orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych (dawna książeczka sanepidowska) dla całego personelu. umowę na wywóz odpadów.
Czy punkt typu „food truck” lub sezonowa budka z lodami musi mieć dostęp do bieżącej wody?
Tak. Każdy punkt produkcji i sprzedaży żywności musi mieć zapewniony dostęp do bieżącej wody (ciepłej i zimnej) o jakości przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
W przypadku obiektów ruchomych lub tymczasowych dopuszcza się zasilanie z pojemników za pomocą pompek, o ile zapewniona jest odpowiednia ilość wody do mycia rąk, sprzętu oraz zasilania maszyn, a ścieki są odprowadzane do dedykowanego zbiornika.
Czy mieszanki lodowe w proszku można rozrabiać wodą z kranu?
Można używać wody z sieci wodociągowej, pod warunkiem że spełnia ona wymagania dla wody pitnej oraz że producent mieszanki lodowej nie wskazuje tego jako przeciwwskazania w instrukcji przygotowania. W punktach sezonowych (szczególnie nowo otwieranych lub po zimowej przerwie) sanepid ma prawo zażądać aktualnego badania mikrobiologicznego i fizykochemicznego wody pobranej z punktu czerpalnego w danym obiekcie.
Jakie wymagania trzeba spełnić przy przechowywaniu gotowych mieszanek płynnych lub komponentów?
Wszystkie surowce wymagające chłodzenia (np. płynne mieszanki pasteryzowane, mleko) muszą być przechowywane w warunkach określonych przez producenta (zazwyczaj poniżej 4°C). Przedsiębiorca ma obowiązek codziennie monitorować i zapisywać temperaturę w urządzeniach chłodniczych (w ramach procedur GHP/GMP).
Gdzie w punkcie sprzedaży lodów znajdziemy informację o alergenach (np. glutenie, orzechach)?
Zgodnie z przepisami prawa żywnościowego sprzedawca ma obowiązek zapewnić konsumentowi pełną informację o składzie żywności, w tym o substancjach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji. Informacja ta musi być łatwo dostępna – najczęściej w formie wywieszonego menu, tabelarycznego zestawienia na ladzie lub specjalnego segregatora dostępnego dla klienta.
Co powinno zaniepokoić w wyglądzie punktu lub samej maszyny do lodów?
Sygnałami ostrzegawczymi dla konsumenta powinny być: brak czystości wokół samej maszyny (zaschnięte krople lodów na obudowie, brudne kraniki dozujące); brak dostępu do bieżącej wody lub zlewozmywaka dla personelu; wydawanie wafli gołymi rękami (personel powinien używać serwetek, szczypiec lub jednorazowych rękawiczek); zbyt miękka, „pływająca” konsystencja lodu, co może świadczyć o nieprawidłowej temperaturze mrożenia lub awarii urządzenia.
Gdzie mogę zgłosić punkt, w którym po zjedzeniu lodów doszło do zatrucia pokarmowego?
W przypadku podejrzenia zatrucia najważniejszym krokiem jest zgłoszenie się do lekarza oraz analiza, jakie inne potrawy były spożywane w ciągu całego dnia. Zgłoszenia należy dokonać do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej właściwej dla miejsca zakupu lodów lub poprzez stronę https://e.sanepid.gov.pl/. Zgłoszenia można również dokonać przez aplikację mObywatel.
W zgłoszeniu należy podać dokładny adres punktu, datę i godzinę zakupu, rodzaj zjedzonego lodu oraz występujące objawy. Warto zachować paragon fiskalny jako dowód zakupu.
Czy trzeba informować klientów o alergenach?
Tak. Informacja o składnikach alergennych musi być dostępna dla konsumenta. Dotyczy to zarówno lodów, jak i dodatków (polew, posypek oraz wafli).
Czy sanepid może pobierać próbki lodów do badań?
Tak. W ramach urzędowej kontroli żywności inspektorzy mogą pobierać próbki lodów do badań laboratoryjnych.
(K)
