Pszczelnik to miejsce, w którym wielka, międzynarodowa historia splotła się z Pomorzem Zachodnim. Już 19 lipca odbędą się tu uroczystości upamiętniające 93. rocznicę katastrofy legendarnej „Lituaniki”. To także doskonała okazja, by opowiedzieć o nowej inicjatywie kulturalnej – w naszym regionie trwają właśnie prace nad międzynarodowym filmem dokumentalnym, który dzięki nowoczesnym technologiom na nowo ukaże losy litewskich bohaterów.
W nocy z 16 na 17 lipca 1933 roku zapisała się jedna z najbardziej dramatycznych, a zarazem heroicznych kart w historii światowego lotnictwa. Litewscy piloci Steponas Darius i Stasys Girėnas podjęli próbę bezpośredniego przelotu przez Atlantyk na pokładzie jednosilnikowego samolotu Bellanca CH-300 Pacemaker o nazwie „Lituanica”. Ich celem było połączenie Nowego Jorku z Kownem. Po 37 godzinach i 11 minutach wyczerpującego lotu, zaledwie 650 kilometrów od celu, samolot rozbił się w lesie pod Pszczelnikiem, w Polsce, na terenie dzisiejszego województwa zachodniopomorskiego. Katastrofa przerwała lot, który na zawsze wszedł do historii jako symbol odwagi, determinacji i marzenia o przekraczaniu granic niemożliwego.
W 93. rocznicę tragedii pamięć o litewskich lotnikach pozostaje żywa. Centralne uroczystości rocznicowe odbędą się 19 lipca w Pszczelniku, przy pomniku upamiętniającym miejsce katastrofy. To wydarzenie od lat gromadzi przedstawicieli władz, dyplomacji, środowisk historycznych oraz mieszkańców regionu, dla których historia „Lituaniki” stanowi ważny element wspólnego dziedzictwa Polski i Litwy.
Tegoroczne obchody mają także szczególny wymiar dla świata kultury i filmu. Równolegle trwają zaawansowane prace nad nowym pełnometrażowym filmem dokumentalnym pod roboczym tytułem „Lituanica”. Produkcja oparta jest na szeroko zakrojonych, międzynarodowych badaniach archiwalnych oraz nowoczesnych rekonstrukcjach CGI, które pozwalają z wyjątkową precyzją odtworzyć przebieg lotu i ponownie przeanalizować możliwe przyczyny katastrofy z 1933 roku.
Znaczenie pamięci o lotnikach oraz powstającego filmu podkreśla Wiesław Wierzchoś, konsul Republiki Litewskiej w Szczecinie:
– Lot „Lituaniki” jest dla Litwinów symbolem niezłomnego ducha i miłości do ojczyzny. Tragedia w Pszczelniku połączyła nasze narody wspólną pamięcią. Cieszę się, że w 93. rocznicę tych wydarzeń nie tylko spotykamy się przy pomniku, lecz także wspieramy inicjatywy takie jak powstający film dokumentalny. To niezwykle ważne, by ta uniwersalna historia odwagi i marzeń została opowiedziana na nowo, w nowoczesnej formie, docierając do kolejnych pokoleń.
Uroczystości w Pszczelniku oraz realizowany film dokumentalny są wspólnym hołdem dla bohaterów, którzy niemal sto lat temu udowodnili, że granice istnieją tylko po to, by je przekraczać.
„Jako twórcy tego dokumentu czujemy ogromną odpowiedzialność, by niesamowita historia Dariusa i Girėnasa wybrzmiała z należytym szacunkiem, ale i w sposób angażujący dla współczesnego widza. Wierzymy, że połączenie nowo odkrytych archiwaliów z najnowocześniejszymi technologiami wizualnymi pozwoli nam przywrócić do życia tę lotniczą legendę w niespotykanej dotąd skali.” – dodaje producent filmu Robert Lewandowski.
(n)
