wtorek, 17 października 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Wiedza

Wiedza

Wywietleń: 398

Tytułowe słowo – ważne, mądre, niezbędne w naszym słowniku – bywa używane niepotrzebnie, a czasem wręcz nadużywane. Niejeden mówiący postawiony przed mikrofonem czy kamerą telewizyjną zamiast powiedzieć po prostu: wiem, nie wiem – sili się na oficjalność, mówiąc: mam wiedzę, nie mam wiedzy na jakiś temat.

Samo w sobie sformułowanie mieć wiedzę nie jest naganne, jeśli jest użyte w odpowiedniej sytuacji komunikacyjnej. Musi to być sytuacja oficjalna, dla której właściwa będzie polszczyzna staranna, wzorcowa, jak na przykład opinia promotora na temat doktoranta wygłoszona podczas obrony rozprawy doktorskiej: Ma rzetelną wiedzę z zakresu językoznawstwa. Można też powiedzieć, że ktoś posiada wiedzę, wiedza bowiem jest czymś cennym i wartościowym, więc słowo posiadać (często nadużywane) nie razi w jej kontekście.

Nie można jednak przesadzać z „posiadaniem wiedzy” i zastępować tym sformułowaniem innych prostszych i naturalniejszych wyrażeń. Czynią to często politycy, którzy złapani przez dziennikarzy na jakimś korytarzu wypowiadają się „na okrągło”, na zasadzie „dużo słów, mało treści”: nie posiadam na ten temat żadnej wiedzy, gdybym posiadł tego rodzaju wiedzę zamiast prostych sformułowań: nie wiem, nie mam informacji, gdybym wiedział itp.

Rzeczownik wiedza łączy się nie tylko z czasownikami mieć, posiadać, lecz także z wieloma innymi. Wiedzę można czerpać, zdobywać, poszerzać, ugruntować, zyskać. Można ją posiąść, przekazywać, upowszechniać, można sprawdzać bądź wykorzystywać czyjąś wiedzę, można mieć za małą wiedzę, można też przyłapać kogoś na niewiedzy. Te wszystkie związki wyrazowe wynotowałam ze „Słownika stylistycznego języka polskiego” autorstwa Ewy Geller i Andrzeja Dąbrówki, bardzo pomocnego w tworzeniu tekstów.

Owo bogactwo stylistyczne nie oznacza, że można użyć słowa wiedza w dowolnie zbudowanym zdaniu. Pisze o tym pani Maria, korespondentka naszej poradni językowej: „W swojej pracy dość często spotykam się ze zwrotem zdobywać wiedzę, jak zrobić to czy tamto, np. Na kursie studenci zdobędą wiedzę, jak przygotować profesjonalną prezentację. Zastanawiam się, czy ta konstrukcja jest poprawna i dopuszczalna”.

Zastrzeżenia pani Marii są słuszne, ponieważ przytoczone zdanie jest stylistycznie wadliwe (żeby nie powiedzieć: zgrzytliwe). Zgrzyta w nim bowiem książkowe wyrażenie zdobywać wiedzę umieszczone w otoczeniu składniowym charakterystycznym dla języka potocznego. Z konstrukcją jak to zrobić współgra czasownik dowiedzieć się, natomiast zwrot zdobywać wiedzę ma inne wymagania składniowe: zdobywać wiedzę na temat, z zakresu, zdobywać wiedzę o czymś. Jednolite stylistycznie zdanie powinno więc brzmieć tak: Na kursie studenci dowiedzą się, jak przygotować profesjonalną prezentację. Albo tak: Na kursie studenci zdobędą wiedzę na temat (przygotowania) profesjonalnej prezentacji. Lepiej brzmi zdanie pierwsze.

Ewa Kołodziejek

Komentarze

Jarun
To Ziobro z lubością używał, a raczej nadużywał "mam wiedzę", albo "nie mam wiedzy". Oczywiście nieuk nie wie, że wiedza to zbiór informacji o rzeczywistości z umiejętnością jej wykorzystania. Tak więc wiedzę zdobywamy w drodze uczenia się, czyli: czytając, słuchając, oglądając, naśladując, powtarzając, zapamiętując, przypominając, utrwalając. Kawiarniana inteligencja musi posługiwać się "modnymi słówkami". To daje jej poczucie wyższości, naukowości, blichtru. Drugim takim wyrazem jest "przestrzeń". I najgorsze z nich to : fajnie, fajne. Świadczy to o ubóstwie językowym.
2017-09-22 18:36:50

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu