środa, 13 grudnia 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Przecinek a spójnik

Przecinek a spójnik

Wywietleń: 1909

Mój uczony kolega zadał mi pytanie: „Czy w poniższym zdaniu przecinek, który postawiłem przed „i”, rzeczywiście powinien tam stać? W moim rozumieniu jest to przecinek zamykający zdanie wtrącone: Pierwszy konstruktor tworzy typ rekordowy, który nazwiemy elementarnym, i który składa się z jednej pary. Tego typu problem mam od dawna, postanowiłem go więc raz na zawsze wyjaśnić”.

Zatem wyjaśniajmy! Zasada ogólna jest prosta – w zdaniu złożonym przecinek oddziela zdanie podrzędne od zdania nadrzędnego: To było wtedy, gdy pierwszy raz zobaczyłem Annę. Bardziej skomplikowane są zalecenia szczegółowe, rozpatrzmy jednak tylko te, które mają bliski związek z zadanym pytaniem.

Weźmy taki przykład: Po wschodzie słońca, gdy niebo się trochę wypogodziło, wypłynęli na jezioro. Jest to zdanie złożone z dwóch zdań pojedynczych, z których jedno jest wplecione w drugie. Ażeby zachować sens całego wypowiedzenia, trzeba to wstawione zdanie wyodrębnić przecinkami z obu stron. Z lektury różnorodnych tekstów wyciągam jednak wniosek, że nie wszyscy piszący mają taką potrzebę, toteż drugi przecinek zamykający zdanie podrzędne jest bardzo często – niesłusznie! - pomijany.

Czasami taki typ zdania składowego nazywamy niewłaściwie wtrąceniem. Tymczasem wtrącenie jest to element zdania, który tylko uzupełnia treść wypowiedzenia, np.: Znajomość literatury hinduskiej, u nas bardzo jeszcze egzotycznej, i sanskrytu stworzyła mu możliwość lepszego zrozumienia ówczesnej kultury Dalekiego Wschodu. Wtrącenie: u nas bardzo jeszcze egzotycznej można opuścić bez zakłócenia sensu całości.

Zatem w zadanym mi pytaniu mamy do czynienia nie z wtrąceniem, tylko z dwoma zdaniami podrzędnymi rozwijającymi treść zdania nadrzędnego. Oba człony podrzędne odnoszą się do wyrażenia typ rekordowy, dlatego uzasadnione jest rozpoczynanie ich od spójnika który. Z podobnie zbudowanym zdaniem spotykamy się w takim przykładzie: Jego siłą była miłość, która go uskrzydlała, która go niosła przez życie.

Jednak w analizowanym zdaniu drugi człon podrzędny jest połączony z członem pierwszym za pomocą spójnika „i”. Interpunkcja w takich sytuacjach składniowych jest regulowana zasadą: „Nie stawiamy przecinka, jeśli spójnik lub zaimek względny upodrzędniający (np. że, jak, który) został powtórzony po spójniku łącznym lub rozłącznym. Typowymi połączeniami są: i że, albo że, i jak, i który, np. Powiedział, że wyjeżdża i że nie wróci przed upływem tygodnia. Wiem, jak jest i jak mogłoby być. Wiedzieliśmy, że odwiedzą nas osobiście albo że przynajmniej zadzwonią.

Zatem zgodnie z przytoczoną regułą oznaczoną w „Wielkim słowniku ortograficznym” PWN numerem 374 zdanie z listu mojego kolegi powinno mieć tylko jeden przecinek i wyglądać tak: Pierwszy konstruktor tworzy typ rekordowy, który nazwiemy elementarnym i który składa się z jednej pary.

Ewa Kołodziejek

Komentarze

Ani
Ani wielkich liter, jak można się domyślić.
2016-04-16 08:37:50
Przecinek
@ Tak troche z innej beczki - "dlatego w ogole nie uzywam przecinkow". Można zauważyć, że polskich czcionek też.
2016-04-15 22:52:39
Tak troche z innej beczki
dlatego w ogole nie uzywam przecinkow
2016-04-15 16:24:28

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu