poniedziałek, 25 września 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Nowo narodzony

Nowo narodzony

Wywietleń: 400

Na prośbę pani Katarzyny, korespondentki poradni językowej, wprowadziłam poprawki w tak sformułowanym zdaniu: Kolejną Niedzielę Adwentu poświęcił na medytację na temat pokoju pochodzącego odnowo narodzonegoJezusa. W wersji pani Katarzyny wyrażenie nowo narodzony było zapisane łącznie.

Tymczasem zgodnie z zasadą ortograficzną rozłącznie pisze się wyrażenia, w których pierwszym członem jest przysłówek, a drugim imiesłów odmienny lub przymiotnik: nowo otwarty, nowo powstający, nowo poślubiony, nowo nawrócony, nowo objawiony, daleko idący, dziko rosnący, zdalnie sterowany, ogólnie przyjęty, rdzennie polski, średnio zamożny itp. 

Owa zasada oznaczona w „Wielkim słowniku ortograficznym” PWN numerem 134, ma jednak wyjątki. Otóż łącznie pisze się te wyrażenia, w których oba wyrazy nie wykazują cechy doraźnej obiektu, jak w wyrażeniu świeżo malowany, tylko stanowią o jego trwałej właściwości. Przykładem mogą być słowa: głośnomówiący (zestaw), słabosłyszący (uczeń), długogrająca (płyta).

Na ten właśnie wyjątek powołuje się pani Katarzyna: „Czy rzeczywiście nowonarodzony w użytym przeze mnie kontekście jest błędne? Nowo narodzony w odniesieniu do Jezusa nie oznacza cechy doraźnej, lecz trwałą właściwość, a to uzasadnia pisownię łączną. Czy treść reguły 134. tego nie sugeruje? Czy w związku z tym mogę pisać o nowo narodzonym dziecku, ale o nowonarodzonym Dziecięciu, Jezusie?”. Moim zdaniem nie, bo w sformułowaniu nowo narodzone Dziecię mowa jest o dziecięciu, które się właśnie (nowo) narodziło, inaczej niż w zdaniu: chwalmy Nowonarodzonego, w którym Nowonarodzony  (pisany wielką literą) jest odpowiednikiem imienia Jezus

Jednak sprawa nie dla wszystkich jest równie jasna. Wątpliwości miał też korespondent poradni językowej PWN: „Za pisownię nowonarodzony w życzeniach: Życzę łask Bożych od nowonarodzonego Dziecięcia zbesztano mnie, powołując się na słownik ortograficzny. Tymczasem w tym przykładzie widać wyraźnie, że piszący nie ma zamiaru określać kogoś jako dopiero co narodzonego; że jest to raczej jakby tytuł obecnego  Jezusa”.

Z taką interpretacją zgodził się językoznawca Jan Grzenia z Uniwersytetu Śląskiego: „Wyrażenie nowo narodzony w odniesieniu do Chrystusa nie może oznaczać cechy doraźnej, lecz tylko trwałą właściwość (co ujął Pan słowami jakby tytuł), a to uzasadnia pisownię łączną. Wniosek: piszmy o nowo narodzonym dziecku, ale o nowonarodzonym Dziecięciu”.

Tak to jest, gdy reguła ortograficzna dopuszcza możliwość jej subiektywnej interpretacji. Oprócz nowo narodzonego dotyczy to wyrażeń średniozaawansowany, wolnostojący, łatwopalny, które pisałabym oddzielnie, chociaż pisownia łączna jest też często praktykowana.

Ewa Kołodziejek

Komentarze

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu