piątek, 18 sierpnia 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Niebezpieczne skrzyżowania

Niebezpieczne skrzyżowania

Wywietleń: 1681

Tytułowe skrzyżowania to niepotrzebne i niefortunne połączenia wyrazów albo ich cząstek, w których efekcie powstają wyrażenia niepoprawne.

Jednym z takich tworów jest sformułowanie „w każdym bądź razie”, które powstało ze połączenia dwóch poprawnych związków wyrazowych: w każdym razie i bądź co bądź. Wyrażenia w każdym razie używamy wtedy, gdy chcemy podkreślić naszą opinię lub podsumować to, co zostało powiedziane: Sytuacja jest niejasna, ja w każdym razie jej nie rozumiem. Natomiast wyrażenia bądź co bądź używa się wtedy, gdy chcemy podkreślić, że coś jest takie, jak to przedstawiamy, choć ktoś mógłby przypuszczać, że jest inaczej, np. Dzieje się to w bądź co bądź cywilizowanym kraju. Znaczenia obu wyrażeń są więc zbliżone, ale nie tożsame. Tymczasem powstały z nich związek „w każdym bądź razie” używany jest w tym samym znaczeniu co wyrażenie w każdym razie, jest więc zupełnie niepotrzebny.

Innym przykładem tego zjawiska jest imiesłów „przekonywujący”. Powstał ze skrzyżowania nowszej formy imiesłowowej - przekonujący ze starszą – przekonywający. Ta starsza forma wyszła już w zasadzie z użycia, a nowsza zaspokaja wszystkie potrzeby języka, po co więc tworzyć kolejną, nie wnoszącą żadnej nowej treści?

Bywają też połączenia wchłaniające w całości dwa poprawne wyrażenia. Taką nieuzasadnioną krzyżówką jest rażące sformułowanie „na wskutek” łączące w sobie dwa wyrażenia: na skutek i wskutek. Jak widać, jest to skrzyżowanie niebezpieczne, wskazuje bowiem na nie najwyższą sprawność językową osoby mówiącej.

Jeszcze innym przykładem obnażającym niedostateczną wiedzę o podstawach gramatyki są rażące połączenia „bardziej ciekawszy”, „bardziej milszy”. Są one skrzyżowaniem stopnia wyższego przymiotnika stopniowanego regularnie: ciekawy, ciekawszy, najciekawszy ze stopniem wyższym przymiotnika stopniowanego opisowo: ciekawy, bardziej ciekawy, najbardziej ciekawy. Te dwa sposoby stopniowania dają naprawdę dużo możliwości wyrażania myśli, nie ma więc potrzeby tworzenia jakiej dodatkowej formy słowotwórczej.

Wiele niefortunnych skrzyżowań powstaje też z powodu nieznajomości właściwej postaci związków frazeologicznych. Niepoprawny zwrot: „przywiązywać uwagę” powstał z połączenia dwóch właściwych: zwracać uwagę i przywiązywać wagę. Błędny zwrot: „osiąść na laurach” to połączenie poprawnych: spocząć na laurach i osiąść na mieliźnie. Błąd w sformułowaniu: Co pani patrzy jak sroka na malowane wrota powstał z powodu pomylenia zwrotów: gapić się jak sroka w gnat i patrzeć się (gapić się) jak cielę na malowane wrota. Takie skrzyżowania nie wnoszą żadnej nowej treści i niczego nowego nie komunikują, tylko świadczą o nie najlepszej znajomości języka ojczystego.

Ewa Kołodziejek

Komentarze

Władek
Dziękuję Pani Profesor.
2015-11-22 19:35:55

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu