poniedziałek, 23 października 2017.
Strona główna > Blogi > Ewa Kołodziejek > Na podstawie którego…

Na podstawie którego…

Wywietleń: 1217

Choć zaimek przymiotny który jest bodaj najczęściej wykorzystywanym wyrazem łączącym zdanie podrzędne ze zdaniem nadrzędnym, to jednak czasem mamy wątpliwości, czy używamy go właściwie. A raczej – nierzadko używamy go niepoprawnie, choć nie wszyscy mówiący i piszący mają tego świadomość.

Co trzeba wiedzieć o zaimku który pojawiającym się w zdaniu złożonym? To, że powinien stać na pierwszym miejscu w zdaniu podrzędnym, ponieważ odnosi się do ostatniego rzeczownika w zdaniu nadrzędnym: Egzamin zdali studenci, którzy się do niego starannie przygotowali. Film oglądali ci, którzy zapłacili za bilet.

Zasada jest prosta także wtedy, gdy naszemu zaimkowi towarzyszy przyimek, który – jak wiadomo – jest wyrazem niesamodzielnym, musi więc się do zaimka przytulić: Zaczyna się sesja, przed którą drżą studenci. Na horyzoncie widniała góra, zza której wychodziło słońce. Ta sama zasada obowiązuje także wtedy, gdy zaimek który jest poprzedzony wyrażeniem przyimkowym, czyli połączeniem przyimka z rzeczownikiem: za pomocą, na podstawie, na mocy, w braku, w razie. Ilustrują to następujące przykłady: Sprowadzili dźwig, za pomocą którego naprawili uszkodzony dach. To jest przepis, na podstawie którego podjęto decyzję. Ustawa, na mocy której działamy.

Co jednak zrobić, gdy z zaimkiem który sąsiaduje inne wyrażenie przyimkowe niż wyżej przytoczone, bo tylko te są wymienione w „Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny”? Czy inne połączenia przyimkowe nie mogą być tą zasadą objęte? Który szyk jest poprawny: w trakcie których czy w których trakcie, w ciągu którego czy w którego ciągu, w wyniku którego czy w którego wyniku? Wszak wyrażenia w trakcie, w ciągu, w wyniku są równie mocno zespolone jak wyrażenia na podstawie czy na mocy. Można wręcz stwierdzić, że nabrały cech pojedynczego przyimka. Trzeba zatem wymienione w słowniku wyrażenia potraktować jako przykłady niewyczerpujące listy możliwych konstrukcji przyimkowych poprzedzających zaimek który.

Ale uwaga! Uchylenie tej furtki nie oznacza, że oto każdy wyraz może się pojawić przed zaimkiem który! I że na przykład są poprawne zdania: W konkursie zwyciężył zawodnik, odpowiedzi którego były najtrafniejsze, Poszukuje się lokatora, w mieszkaniu którego wybuch pożar. To są rażące błędy składniowe! Nie możemy zapominać o zasadzie dającej zaimkowi który pierwszeństwo w zdaniu podrzędnym, dlatego szyk: w których trakcie, w których ciągu, w którego wyniku, a nawet za którego pomocą, choć rzadszy, też jest poprawny.

A zatem - zaimek który zawsze na czele zdania podrzędnego, poprzedzać go mogą tylko przyimki.

Komentarze

Dodaj komentarz

Akceptuję regulamin. Link do regulaminu